Top

TL kompromete dezenvolve setór enerjia minerál nu’udar pilár ba kreximentu ekonomia

Ministru Petróleu, Francisco da Costa Monteiro. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 24 Novembru 2025 (TATOLI)–Ministru Petróleu no Rekursu Minerál, Francisco da Costa Monteiro, hateten iha Forum Enérjia Minerál no Negósiu ba da-V ne’e Timor-Leste afirma nia kompromisu atu dezenvolve setór enerjia minerál nu’udar pilár ba kreximentu ekonomia.

Nia hatutan, forum durante loron tolu ne’ebé hala’o iha fulan ida de’it hafoin Timor-Leste sai membru ASEAN ba da-11, no konkorda ho loron komemorasaun tinan 50 proklamasaun  independénsia, atu sai mós plataforma estratéjiku hodi diskute oportunidade investimentu, kolaborasaun no dezenvolvimentu infrastrutura nasionál.

Timor-Leste iha rikusoin naturál ne’ebé abundante hanesan mina, gás no minerál sira-ne’ebé tenke maneja ho responsabilidade atu garante bem-estar povu no dezenvolvimentu sustentavel.

“Forum ne’e haforsa ami-nia konfiansa ba kooperasaun entre nasaun sira, kolaborasaun entre instituisaun no negósiu, forsa setór enerjia no pertambangan atu transforma ekonomia no nasaun,” Ministru Francisco hateten iha Hotel JL World, Metiaut, ohin.

Maske Timor-Leste sei iha inísiu ba nia viajen iha enérjia no minerál, setór ne’e la’ós de’it kona-ba rekursu maibé mós kona-ba industrializasaun, empoderamentu no futuru ne’ebé estável no prósperu.

Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku, Francisco Kalbuadi Lay, relata dezenvolvimentu setór enerjia no minerál liuhusi estratéjia pilar tolu ne’ebé foku ba poténsia nasionál, monitorizasaun rekursu no industrializasaun.

Governante ne’e dehan, Timor-Leste iha reserva mina no gás liuhusi biliaun $12, ekivalente mina no minerál estratéjiku oioin hanesan ouru, kalkáriu no seluk tan, tanba ne’e Governu konvida investidór nasionál no internasionál atu partisipá iha esplorasaun no dezenvolvimentu rekursu ne’e.

“Kona-ba monotorizasaun rekursu sai projetu estratéjiku inklui kampu gás Greater Sunrise, kampu gás ne’e fahe ho Austrália, ne’ebé sei kanaliza liuhusi tasi iha fasilidade onshore iha Beasu. Movimentu ne’e sei kria serbisu, konstrui kapasidade lokál no hamoris baze industrializasaun, ho objetivu gas dahuluk ka LNG iha tinan 2023 liubá ne’ebé greater sunrise no projetu seluk hanesan Bayu-Undan Chapter 2, Chuditch, Kelp Deep, Kuda Tasi no Jahal mós iha prosesu, haforsa baze enérjia nasionál,” nia informa.

Enkuantu Industrializasaun ba setór konstrusaun no fasilidade LNG presiza infraestrutura apoiu ne’ebé forte. Governu prioriza investimentu iha Project Plan iha tasi mane, inklui estrada, portu, no utilidade ne’ebé mós sei estimula setór agrikultura, manufaktura, servisu no turizmu.

Estudu independente ACIL Allen (2016) hatudu katak projetu ne’e iha potensia atu aumenta PIB Timor-Leste to’o biliaun $98 iha tinan 2050, ho benefísiu sosiál ekonómiku no rendimentu Estadu liuhusi biliaun $78.

Jornalista : Alexandra da Costa

Esitór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!