Rezultadu peskiza husi OceanX foti amostra espésie 1.500

DILI, 28 Agostu 2026 (TATOLI) – Peskiza prelimináriu kona-ba biodiversidade tasi nian iha parte norte Timor-Leste, liuliu iha área besik illa Ataúru, konsege rekolla amostra espésie hamutuk 1.500, inklui ikan, tubaraun, kadiuk no espésie mariña seluk.
Ministru Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta, Marcos da Cruz, hatete rezultadu prelimináriu husi peskiza ne’e aprezenta oan husi OceanX, depoizde hala’o estudu durante loron 15 iha fulan-Novembru 2025.
“Ohin sira aprezenta mai ita katak ita-nia tasi parte norte, liuliu besik iha Illa Ataúru, hatudu katak iha biodiversidade oioin, sira foti ona dadus ka espésie sampel hamutuk 1.500 hodi halo estudu kle’an”, Marcos da Cruz hatete.
Ministru ne’e esplika OceanX nu’udar organizasaun ne’ebé iha koñesimentu ko kapasidade téknika iha área siénsia tasi nian, inklui aparellu ekipamentu modernu no ró ho tekonolojia apropriadu atu hala’o peskiza ba tasi kle’an.
Nia hatete katak amostra ne’ebé rekolla la’ós de’it kompostu husi ikan, maibé mós inklui tubaraun, kadiuk no espésie mariña seluk. Biodiversidade ne’e, tuir nia, sai hanesan rikusoin imortante ba Timor-Leste, ne’ebé presiza proteje, konserva no prezerva atu fó benefísiu ba povu, liuliu komunidade ne’ebé hela iha área kosteira.
Marcos da Cruz realsa katak amosta sira ne’ebé rekolla sei halo análize kle’an atu indetifika no kompara espésie sira ne’ebé heta iha Timor-Leste ho espésie iha nasaun seluk. Análize ne’e importante atu hatene espésie sira ne’ebé karik la hetan iha país seluk.
“Ita agradese ba OceanX ne’ebé iha matenek iha área ida-ne’e hodi hamutuk ho ita peskiza biodiversidade dahuluk. Komesa hatene ona ita-nia rekursu biodiversidade tasi-nian. Depois ida-ne’e ita sei ko’alia hamutuk ho OceanX oinsá bele serbisu hamutuk ba oin”, dehan.
Ministru ne’e mós salienta katak rezultadu finál husi peskiza ne’e importante ba Governu iha prosesu halo planu no jestaun ba rekusru tasi nian, inklui atu determina área ne’ebé presiza proteje no área ne’ebé uza ba atividade peska.
Diretór-Ezekutivu OceanX, Vincent Pieribone, hatete katak aprezensaun rezultadu prelimináriu husi peskiza ne’e importante tebes tanba Timor-Leste iha biodiversidade mariña ne’ebé oioin no úniku.
Nia dehan katak enkontru ne’e importante tanba fó oportunidade ba sientista, ofisiál Governu no públiku atu haree no diskute rezultadu peskiza, inklui kona-ba rekursu mariñu sira ne’ebé Timor-Leste iha.
“Ha’u sei orgullu tebes haree saida maka ita-boot iha, ita-boot sira riku tebes ho biodiversidade ne’ebé furak, espesiál no úniku. Ida-ne’e oinsá bele esplora iha mundu tomak ne’ebé iha interese ba saida maka akontese iha tasi Timór”, dehan.
Nia salienta katak amostra sira ne’ebé OceanX rekolla sei kontinua halo análiza iha sira-nia laboratóriu. Bainhira rezultadu finál kompletu ona, OcenX sei lori no aprezenta ba Governu.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

