Top

Parlamentu aprova votu pezár ba falesimentu Alcino Freitas “Samodok”

Parlamentu aprova votu pezár ba falesimentu Alcino Freitas "Samodok". Foto/Nelson de Sousa.

DILI, 06 Outubru 2026 (TATOLI)-Parlamentu Nasionál liuhusi reuniaun plenária tersa-feira ne’e aprova votu pezár ho unanimidade ba falesimentu Alcino Freitas Vital “Samodok”.

Primeira Sekretária Meza Parlamentu, Bendita Moniz, hatete ho aprovasaun votu ne’e atu rekoñese kontribuisaun ne’ebé matebian fó ba luta libertasaun nasionál no espresa sentidu kondolénsia kle’an ba família.

Matebian moris iha Osoluga, Samalari, munisípiu Baukau, iha loron 10 fulan-Dezembru1964 no mate iha loron 07 fulan-Outubru tinan 1992.

Iha tinan 1975, tanba funu, saudozu ho nia família iha Aldeia Osoluga, Suku Samalari, Postu Administrativu Baukau Vila, tenke halai obrigatóriu ba ai-laran to’o Outubru tinan 1978.

Tuir desizaun Komité Sentrál FRETILIN nian atu organiza no mobiliza populasaun hodi kontinua luta iha vila laran, matebian deside filafali no entrega-an iha Buibau.

Hamutuk ho nia maun, Saturnino da Costa Belo, ho naran klandestina “Brani Nafatin”, nia kontinua serbisu hanesan agrikultór, mantin kontaktu ho membru FALINTIL sira husi grupu dahuluk, husi primeiru to’o dahaat.

Tuir orientasaun komandu luta nian, hamutuk ho nia maun harii kaixa postál ida ho naran “1.º de outubro”, liuhusi ne’ebá sira hala’o funsaun hanesan estafeta direta Komandu Rejiaun II – Vivake nian.

Membru kaixa “1.º de outubro” nian maka Marcelino Freitas “Uairia”, Duarte Freitas “Mausiak”, Virgílio Freitas “Oan Kiak”, Evaristo Freitas “La Liu”, Custódio de Jesus “Brani Mate” no Helder Freitas “Camarudin”.

Entre tinan 1980 no 1986, Kaixa “1.º de outubro”, hamutuk ho Kaixa “Male-Male”, kria ligasaun serbisu no harii sentru lojístika sentrál ida iha Lamegua ho serbisu prinsipál asegura ligasaun ho diresaun hothotu, liuliu ho komandante supremu FALINTIL, komandu rejiaun I – ponta leste, Vise-Sekretáriu CDF nian, rejiaun III Nakroman, estudante timoroan sira iha diáspora no komunidade relijioza sira.

Iha tinan 1989, “Samodok”, iha kualidade hanesan Sub-Xefe Estadu-Maiór FALINTIL Rejiaun II nian, fó orientasaun ba OJETIL no organizasaun foinsa’e sira iha Dili hodi prepara manifestasaun iha loron 12 Novembru 1989, tanba vizita Papa João Paulo II iha Tasi-Tolu.

Hamutuk ho nia maun Saturnino da Costa Belo “Brani Nafatin”, harii fali kaixa-pilotu rua, ho naran Kaixa 1 no Bika, responsavel ba kaixa sira maka Jerónimo Américo Xavier “Naroman”, Cornélio António Nosili, Abel Ximenes, no seluk tan.
Samodok hetan entrevista husi jornalista Max Stahl iha loron 20 Agostu 1991, akompaña husi Senhor Norberto Espírito Santo no tradutór, Matias Boavida.

Hafoin manifestasaun loron 12 Novembru1989, membru Kaixa “1.º de outubro” hahú hetan persegisaun no ameasa atu kaer. Foinsa’e barak kaptura no detein iha fatin ne’ebé hanaran Uma Mean, iha Baukau. Liu tiha, matebian no “Brani Mate” hetan libertasaun, enkuantu Saturnino da Costa Belo nafatin detein to’o independénsia.

Alcino Freitas kaptura fali husi forsa militár indonéziu iha loron 05 Outubru 1992. Tuir relatu ne’ebé aprezenta, oho husi forsa militár iha Ospitál Liamari iha loron 07 Outubru tinan hanesan.

Deputada Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN), Maria Angélica Rangel, hatete matebian ninia restu mortál família sira haloot ona iha loron 03 Outubru 2026. Maibé, iha prosesu funébre laiha apoiu ruma no seida’uk fó valorizasaun ruma, tanba ne’e nesesita duni Parlamentu atu aprova votu pezár ne’e hodi fó rekoñesimentu.

Jornalista: Nelson de Sousa

Editora: Maria Auxiliadora 

 

 

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!