Autoridade Vikeke husu populasaun valoriza produtu lokál hodi hametin agrikultór sira-nia produsaun

VIKEKE, 28 Outubru 2026 (TATOLI)—Prezidente Autoridade Munisipál Vikeke, Francisco Cruz Simões de Gonzaga Soares, husu populasaun atu valoriza no konsome produtu lokál ne’ebé agrikultór sira prodús iha munisípiu ne’e, hodi hametin produsaun agríkola no dezenvolve ekonomia lokál.

Apelu ne’e nia hato’o iha serimónia abertura espozisaun produtu lokál nian, ne’ebé hala’o iha resintu Administrasaun Munisipál Vikeke, Kuarta ne’e, nu’udár parte husi komemorasaun Loron Mundiál Ai-han ba da-81.

Francisco Cruz Simões de Gonzaga Soares dehan katak, komunidade tenke hahú valoriza produtu lokál no la depende de’it ba produtu importadu husi rai-li’ur, tanba Vikeke iha potensiál boot iha setór agrikultura, inklui kuda hare, pekuária, peska no produtu lokál seluk.

“Iha komemorasaun ne’e, ha’u hakarak fó parabéns ba grupu agrikultór hotu iha Munisípiu Vikeke. Ha’u mós hakarak fó-hanoin ba ita hotu katak, atu hadi’a no dezenvolve produtu lokál, ita tenke valoriza produtu sira-ne’ebé grupu agrikultór prodús iha munisípiu ne’e. Ita iha potensiál boot iha setór agrikultura, kuda hare, pekuária, peska no produtu seluk,” Prezidente Autoridade Munisipál Vikeke ne’e hateten.

Nia reafirma katak, bainhira populasaun la valoriza produtu lokál, agrikultór sira bele lakon motivasaun atu kontinua prodús. Tanba ne’e, nia husu atu parte hotu hamutuk fó apoiu ba agrikultór lokál.

Nia esplika katak, programa merenda eskolár mós bele sai merkadu ba produtu agrikultór lokál, tanba Governu aloka orsamentu anuál besik millaun US$2 ba programa ne’e.

“Ba agrikultór sira-ne’ebé kontinua prodús produtu agríkola, ita mós iha programa merenda eskolár ne’ebé sai hanesan merkadu ida ba inan-aman agrikultór sira. Kada tinan, ita aloka orsamentu ba merenda eskolár besik millaun US$2. Se osan ne’e ita uza de’it atu sosa produtu importadu, entaun osan ne’e sei sai ba rai-li’ur,” nia subliña.

Tanba ne’e, nia husu autoridade munisipál sira atu fó apoiu ba agrikultór, liuliu hodi fasilita grupu sira kontinua hala’o atividade produsaun agríkola, nune’e bele kontribui ba dezenvolvimentu ekonómiku iha rai-laran.

Iha fatin hanesan, Koordenadór Komisaun Organizadora ba Komemorasaun Loron Mundiál Ai-han, Olívio S. Freitas, esplika katak atividade sira-ne’e hala’o ho apoiu husi Organizasaun Ai-han no Agrikultura Nasaun Unida (Food and Agriculture Organization – FAO).

Nia dehan katak, FAO fó apoiu finanseiru ba organizasaun atividade tolu iha Munisípiu Vikeke, hanesan espozisaun produtu lokál, kompetisaun kulinária no semináriu.

“Komemorasaun ida-ne’e ho tema ‘Investe iha Inovasaun hodi Garante Seguransa Ai-han no Nutrisaun’ sai oportunidade di’ak ba ita hotu. Tanba ne’e, ami agradese ba parseiru FAO ne’ebé fó apoiu finanseiru US$ 2.500,00 ba komemorasaun ne’e, ne’ebé inklui atividade tolu: espozisaun produtu lokál, kompetisaun kulinária no semináriu,” nia hateten.

Olívio S. Freitas relata katak, iha espozisaun ne’e, grupu agrikultór hamutuk liu 11 aprezenta produtu agríkola, hanesan modo, foos, mina-nuu no produtu lokál seluk.

Entretantu, grupu kulináriu hamutuk haat partisipa iha kompetisaun te’in ai-han ho uza produtu lokál. Liuhusi atividade sira-ne’e, organizadór sira hakarak motiva agrikultór sira iha Munisípiu Vikeke atu kontinua aumenta no dezenvolve produsaun lokál.

Komemorasaun Loron Mundiál Ai-han ne’e envolve ekipa FAO, KONSTATIL, membru Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) iha Munisípiu Vikeke, autoridade lokál, funsionáriu sira, grupu agrikultór liu 11 no grupu kulinária haat. Atividade sira-ne’e hala’o durante loron ida.

Kontestu

Loron Mundiál Ai-han komemora kada tinan iha loron 16 Outubru, hodi marka aniversáriu Fundasaun FAO iha tinan 1945. Iha tinan 2026, tema globál mak “Innovate Today. Nourish Tomorrow” (Inova Ohin, Nutrí Aban), ho objetivu promove inovasaun no solusaun inkluziva atu hametin sistema ai-han, aumenta produsaun lokál no hadi’a seguransa ai-han no nutrisaun.

Lee informasaun relevante: https://www.fao.org/world-food-day/en

Iha Timor-Leste, Governu mós enfatiza importánsia investimentu iha inovasaun agríkola, diversifikasaun produsaun ai-han lokál no prátika agrikultura sustentável. Inisiativa sira-ne’e inklui hadi’a téknika kuda, haki’ak animál, peska, jestaun bee no rai, prosesamentu produtu lokál no asesu agrikultór sira ba merkadu.

Lee mós: https://timor-leste.gov.tl/?n=1&p=53140

Iha Munisípiu Vikeke, espozisaun produtu lokál mós sai atividade atu promove produtu agrikultór sira no motiva produsaun lokál. Iha tinan 2021, Administrasaun Munisipál Vikeke organiza ona espozisaun ho objetivu atu aprezenta produtu lokál, inklui mina virjen, batar, fore, foos rai no produtu seluk.

Lee notísia relevante: https://tatoli.tl/2021/12/10/munisipiu-viqueque-realiza-espozisaun-produtu-lokal/

Jornalista: Vitorino Lopes da Costa

Editór: Xisto Freitas da Piedade