Top

Komunidade Atsabe Kontente simu projetu reabilitasaun estrada Letefoho–Atsabe–Lourba

Komunidade sira iha serimónia inagurasaun ba projetu reabilitasaun estrada. Imajen TATOLI/Cidalia Fatima

ERMERA, 30 Outubru 2026 (TATOLI) – Hafoin hein durante tinan 20 resin ho kondisaun estrada ne’ebé aat no difikulta atividade loroloron, komunidade sira iha Postu Administrativu Atsabe, Munisípiu Ermera, hatudu sentimentu kontente no agradese ba Governu ne’ebé ofisialmente lansa ona projetu reabilitasaun estrada Letefoho–Atsabe–Lourba, nu’udar resposta ba aspirasaun populasaun ne’ebé hein durante tempu naruk.

Lansamentu fatuk dahuluk ne’ebé lidera diretamente husi Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, sai momentu importante ba komunidade sira iha Letefoho, Atsabe no Lourba, liuliu ba agrikultór, estudante, inan-aman no família sira ne’ebé durante tinan barak enfrenta difikuldade atu asesu merkadu, edukasaun no servisu saúde.

Reprezentante komunidade husi Suku Parami, Postu Administrativu Atsabe, Sabino de Deus, afirma katak populasaun iha suku 12 iha Atsabe sente orgullu no kontente tebes ho lansamentu projetu ne’e, tanba infraestrutura estrada sai ona parte husi preokupasaun boot komunidade nian durante liu tinan rua-nulu.

“Iha Postu Atsabe ho suku 12, ami sente orgullu ba lansamentu ida ne’e. Populasaun sira durante tinan 20 resin ona hein hela estrada, nune’e mós bee moos no eletrisidade. Ami hotu agradese ba Governu. Reprezenta inan-aman sira, ami sente kontente tebes,” dehan Sabino de Deus ba TATOLI.

Nia hateten katak komunidade espera reabilitasaun estrada ne’e bele lori mudansa pozitivu ba moris populasaun, no Governu bele kontinua fó atensaun ba infraestrutura bázika seluk, liuliu asesu ba bee moos no eletrisidade.


Reprezentante komunidade husi Suku Parami, Postu Administrativu Atsabe, Sabino de Deus. Imajen TATOLI/Cidalia Fatima

Sentimentu hanesan mós hato’o husi komunidade Suku Leimia Leten, Josefa de Araujo, ne’ebé konta kona-ba difikuldade ne’ebé populasaun enfrenta atu transporta produtu agríkola ba merkadu tanba kondisaun estrada ne’ebé aat.

Tuir Josefa, durante tinan barak, komunidade iha área ne’e presiza lori produtu agríkola hanesan aifarina, fehuk no modo ho susar, tanba estrada ne’ebé la di’ak difikulta movimentu transporte no ema sira.

“Ami sente kontente tanba ami hein tinan barak ona, la hetan estrada di’ak. Estrada iha ne’e aat loos, ami la’o la di’ak. Ami ba merkadu lori aifarina, fehuk no modo, ami tutur ba merkadu mós la’o labele,” dehan Josefa.

Nia hato’o agradesimentu ba Primeiru-Ministru Xanana Gusmão, ne’ebé komunidade bolu ho naran domin “Avó Nana”, tanba mai diretamente atu lansa projetu ne’ebé sei beneficia populasaun iha área tolu ne’e.

“Agradese tebes ba Avó Nana tanba mai to’o iha ami-nia bairru. La’ós Atsabe mesak, maibé Letefoho to’o Lourba mós sei hetan benefísiu. Ami kontente tanba dezenvolvimentu ida ne’e la’ós ba ami de’it, maibé ami-nia oan sira mós sei hetan moris di’ak liután,” nia afirma.

Entretantu, komunidade husi Suku Baboe Kraik, Ilidio Gomes, konsidera lansamentu estrada ne’e nu’udar sinál esperansa foun ba gerasaun atual no futuru, liuliu ba labarik no ferik-katuas sira ne’ebé durante tempu naruk moris ho limitasaun infraestrutura.

“Ami hein no simu ho kontente tanba ida ne’e mak sai ai-mahon ba ami, husi ami-nia oan sira to’o ami katuas sira. Ida ne’e di’ak tebes. Ami kontente simu Avó Nana iha ne’e tanba sira mai lori duni dezenvolvimentu ba ami,” dehan Ilidio Gomes.

Nia espera katak projetu ne’e bele implementa ho di’ak, atu komunidade sira la presiza tan enfrenta difikuldade ne’ebé durante tinan barak sai obstákulu ba atividade loroloron.

Iha parte seluk, Xefe Aldeia Baboe Leten, Agapito de Deus Fernandes, afirma katak lansamentu ne’e sai resposta ba esperansa populasaun ne’ebé durante tinan barak hein ho pasiénsia, maski enfrenta kondisaun estrada ne’ebé difisil.

“Loron ida ne’e, ami povu tomak sente kontente tanba tinan barak mak ami hein hela. Ami terus durante tinan barak, maibé nafatin hein. Ami hein to’o besik sai katuas ona. Lansamentu ida ne’e espesiál tebes ba Atsabe, no ami fiar katak iha tinan ida ka rua oin mai estrada ne’e sei di’ak ona,” dehan Agrapito.

Nia mós hato’o agradesimentu ba Vise-Ministru Administrasaun Estatál, Jacinto Rigoberto, no Deputadu Parlamentu Nasionál, Domingos Deker, ne’ebé, tuir nia, halo ona esforsu durante tempu naruk atu fó atensaun ba nesesidade infraestrutura estrada iha Atsabe.

Agrapito rekoñese katak iha tempu uluk komunidade balun hato’o kritika no preokupasaun liuhosi mídia no rede sosiál kona-ba kondisaun estrada, maibé ho lansamentu projetu ne’e, populasaun sente katak sira-nia lian hetan ona atensaun.

“Hau hanesan Xefe Aldeia Baboe Leten agradese tebes. Antes ne’e ami ko’alia barak iha mídia, sai viral tebes. Hau husu deskulpa, no agora ami kontente ona,” nia dehan.

Nune’e mós, Administradór Postu Administrativu Atsabe, Manuel Oliveira, konsidera lansamentu projetu reabilitasaun estrada ne’e nu’udar momentu istóriku ba komunidade sira iha Letefoho, Atsabe no Lourba, ne’ebé durante tempu naruk hein resposta ba sira-nia nesesidade transporte.

Administradór Postu Administrativu Atsabe, Manuel Oliveira. Imajen TATOLI/Cidalia Fatima

“Ida ne’e momentu istóriku ida. Husi ami-nia fuan ne’ebé kle’an, ami hato’o agradesimentu profundu tebes ba Governu ne’ebé lideradu husi Primeiru-Ministru Xanana Gusmão. Ida ne’e reprezenta komunidade postu tolu nia lian no preokupasaun kona-ba estrada ne’ebé ami hein durante tempu naruk,” dehan Manuel Oliveira.

Nia subliña katak lansamentu ne’e lori esperansa foun ba populasaun, no espera katak implementasaun projetu bele responde duni ba nesesidade komunidade sira.

“Momentu ida ne’e fó esperansa katak ami-nia hein sei la sai bosok. Povu Atsabe, Letefoho no Lourba haree estrada ida ne’e nu’udar esperansa atu lori produtu ba merkadu ho fasil liután, ajuda estudante sira atu ba eskola ho kondisaun di’ak no fasilita família sira atu buka atendimentu saúde,” nia afirma.

Tuir Manuel Oliveira, komunidade kontenti iha loron lansamentu ne’e mosu husi esperansa katak infraestrutura estrada sei kontribui diretamente ba melloramentu kondisaun moris populasaun.

Nia mós hato’o agradesimentu ba Ministériu Obras Públikas, autoridade lokál, lideransa relijioza, empreza nasionál no internasionál, ekipa téknika no komunidade sira ne’ebé fó apoiu ba preparasaun serimónia.

Nia garante katak Administrasaun Postu Atsabe prontu atu fasilita komunikasaun entre komunidade, entidade lokál no autoridade munisipál durante prosesu implementasaun projetu.

La’os ba Atsabe deit, Sekretáriu Suku Katrai Leten, Postu Administrativu Letefoho, Marcelino de Deus, afirma katak komunidade sente orgullu tanba aspirasaun ne’ebé hein durante tinan barak hahú hetan resposta husi Governu.

“Ami sente orgullu tanba durante tinan naruk povu hein nafatin ho pasiénsia. Ami espera katak iha tempu oin mai, povu sira bele lori sira-nia produtu ba merkadu munisipál, inklui to’o merkadu nasionál, nune’e bele hetan rendimentu atu sustenta sira-nia moris no responde ba nesesidade família,” dehan Marcelino de Deus.

Nia konsidera katak estrada di’ak sei sai oportunidade importante ba komunidade agrikultór iha Letefoho no Atsabe, ne’ebé depende ba atividade agrikultura nu’udar fonte rendimentu família.

Projetu Reabilitasaun Estrada Letefoho–Atsabe–Lourba, ne’ebé Primeiru-Ministru Xanana Gusmão lansa ofisialmente iha sexta-feira ne’e, iha distánsia totál kilómetru 48,93, ho valor kontratu US$43.199.250,51.

Projetu ne’e sei implementa durante tinan rua husi empreza Shanghai Construction Group, husi Xina, ho objetivu atu hadi’a ligasaun rodoviária entre komunidade sira iha munisípiu Ermera no Bobonaro.

Serimónia lansamentu ne’e mós hetan partisipasaun husi Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal, membru Governu sira, autoridade lokál no populasaun husi área benefisiária sira.

Ho lema “Infraestrutura mak Hanesan Baze ba Dezenvolve Povu no Nasaun”, Governu Konstitusionál IX reafirma nia kompromisu atu hadi’a infraestrutura bázika, promove mobilidade populasaun no fasilita atividade ekonómika, liuliu ba komunidade rurál sira.

Ba komunidade Letefoho, Atsabe no Lourba, lansamentu projetu ne’e la’ós de’it serimónia fatuk dahuluk, maibé reprezenta esperansa atu remata difikuldade transporte ne’ebé sira enfrenta durante tinan barak, no loke dalan ba oportunidade dezenvolvimentu di’ak liután ba gerasaun oin mai. 

Jornalista : Cidalia Fátima

Editora    : Armandina Moniz

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!