Produtu florestál 160-resin iha Oekusi sei leilaun ba públiku

OEKUSI, 19 Novembru 2026 (TATOLI) – Produtu florestál hamutuk 162 ne’ebé hetan apreensaun durante 2026 iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) sei leilaun ba públiku, hafoin Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPFF) aprezenta relatóriu no koordena ho Prezidente Autoridade RAEOA. Produtu sira-ne’e kompostu husi ai-sunu, ai-laras no au, ne’ebé mai husi espesíe misturadu.
Produtu sira-ne’e hetan apreensaun tanba agrikultór no negósiu-na’in balun halo atividade tesi, transporte no fa’an produtu florestál laiha lisensamentu.
Diretór Nasionál Protesaun no Guarda Floresta, Paquel Baris do Carmo, haktuir katak enkontru koordenasaun ne’ebé hala’o kuarta ne’e iha salaun Gabinete RAEOA, ninia objetivu atu informa progresu servisu floresta nian iha Oekusi molok prosesu leilaun hahú.

“Servisu sira-ne’e, ohin ita aprezenta ba Prezidente Autoridade RAEOA, molok ita halo leilaun ba públiku, tanba iha lei floresta iha prosesu rua de’it, prosesa administrativu halo leilaun no prosesu destroisaun,” nia hateten.
Transporta tenke iha lisensa
Tuir Lei n.º 14/2017, de 2 de Agosto, kona-ba Rejime Jerál Floresta sira, publika iha Jornál da Repúblika, Série I, N.º 30, ema ida-idak ne’ebé hakarak tesi, lere, transporta ka fa’an produtu florestál tenke iha lisensa husi autoridade florestál.Lisensa ne’e mak dokumentu legál ne’ebé prova katak produtu ne’e mai husi fonte legál, ho kuantidade, espesíe no orijen ne’ebé rejista.
Bainhira transporte produtu florestál laiha lisensa ka dokumentu ne’e, membru Guarda Floresta, hamutuk ho Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), iha kompeténsia atu halo auto-stop, halo apreensaun no submete produtu ne’e ba prosesu administrativu, tuir lei.
Produtu ne’ebé apreensaun bele sai patrimóniu Estadu no submete ba prosesu rua: leilaun ba públiku ka destroisaun, depende ba natureza no kondisaun produtu nian.
Atividade kontrola no protesaun ne’ebé hala’o inklui kombate sunu rai, kasa animál fuik, tesi no lere ai-laran, inklui transporte ilegál produtu florestál.Operasaun apreensaun ne’e hala’o liuhusi servisu hamutuk ho PNTL no autoridade lokál sira iha Oekusi.
RAEOA apoia no husu aumenta guarda floresta
Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, orgullu no apoia polítika Diresaun Nasionál Protesaun no Guarda Floresta nian, ne’ebé destaka membru sira hodi asegura área protejida no fatin turizmu sira iha Oekusi.
“Ita agradese tanba konsege iha rezultadu liuhusi kontrola ita-nia rai, liliu área protejida sira tenke kontrola másimu. Ha’u-nia esperansa presiza aumenta membru guarda floresta, nune’e bele garante ita-nia rekursu naturál hanesan ai-laran tuan sira, ho ai ne’ebé iha folin no seluk tan,” nia hateten.
Entretantu, totál funsionáriu Guarda Floresta ne’ebé destaka iha Rejiaun Oekusi hamutuk na’in-12, kompostu husi permanente na’in-sia no kontratadu na’in-tolu.MAPFF seidauk anunsia data loloos ba leilaun ne’e, maibé garante katak prosesu sei hala’o tuir lei no nakloke ba públiku.
Notísia relevante:MAPPF rekolla reseita rihun $149 hosi atividade no produtu floresta
Jornalista : Abílio Elo Nini
Editór : Rafael Ximenes de A. Belo

