Top

MOP sosializa rejime jurídiku edifikasaun no prosedimentu lisensa konstrusaun iha Oekusi 

Ministériu Obras Públika (MOP) liuhusi Diresaun Jerál Habitasaun no Urbanizmu, kinta ne’e, realiza atividade sosializasaun kona-ba lei rejime jurídiku Edifikasaun no Urbanizasaun inklui prosedimentu lisensa konstrusaun ba entidade sira Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA).

OEKUSI, 19 Novembru 2026 (TATOLI) – Ministériu Obras Públika (MOP) liuhusi Diresaun Jerál Abitasaun no Urbanizmu, kinta ne’e, realiza atividade sosializasaun kona-ba lei rejime jurídiku Edifikasaun no Urbanizasaun inklui prosedimentu lisensa konstrusaun ba entidade sira Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA).

Sosializasaun enkudramentu legál ne’e, kona-ba Dekretu-Lei Nú. 9/2022, loron 24 fulan-Fevereiru, ne’ebé regula rejime jurídiku Edifikasaun no Urbanizasaun inklui prosedimentu lisensa konstrusaun ne’e hala’o ba Autoridade RAEOA, líder komunitáriu no setór privadu sira iha Oekusi.

Prosesu atu hetan lisensiamentu

Dekretu-Lei Nú. 9/2022, loron 24 fulan-Fevereiru ne’e esplika:

  1. Solisita informasun no Formuláriu Rekerimentu inisiál iha DNE-DGHU/MOP;
  2. Submete Dezeñu Konstrusaun – DED (Detailed Engineering Design – Detallu Dezeñu Enjeñária);
  3. Rekerente solisita Títulu ba lisensa konstrusaun ne’ebé emite hosi DNE-DGHU;
  4. Solisita lisensa utilizasaun;

Diretór Jerál Abitasaun no Urbanizmu, Agustino de Deus, informa katak sosializasaun ne’e importante atu hasa’e koñesimentu ba komunidade no entidade sira hotu iha Oekusi, kona-ba regulamentu foun ne’e, ne’ebé prepara ona dezde tinan-2016 no foin aprova no publika iha tinan-2022.

Nia hateten, sosializasaun ne’e, presiza halo iha Oekusi, tanba iha 2022, Governu da-ualu nia tempu, lei ne’e prepara kle’ur ona, husi 2016 mai to’o 2022 no iha VIII Governu halo aprovasaun no publikasaun iha Jornál da Repúblika, maibé tempu la to’o iha VIII Governu atu diresaun jerál ida-ne’e labele halo sosializasaun tanba tranzisaun ba governasaun no tempu VIII governu tama eleisaun la konsege halo sosializasaun, foin ita mai mak halo sosializasaun.

“Dekretu-Lei ne’e define katak ema hotu ne’ebé hakarak halo konstrusaun tenke hetan lisensa uluk. Prosesu lisensa inklui verifikasaun estatutu rai, preparasaun dezeñu no aprovasaun dokumentu tékniku sira, no Governu liuhusi Obra Públika prontu ajuda família sira-ne’ebé laiha kapasidade atu prepara dezeñu, ho fornese modelu uma tuir padraun” nia hateten iha salaun konvensaun Palaban, ohin.

Dirijente ne’e hatutan, benefísiu husi lisensa ne’e maka garante legalidade konstrusaun, evita problema iha futuru no asegura utilizasaun edifísiu tuir funsaun neʼebé aprova.

Agustino esplika katak durante tinan-2002 to’o 2022, konstrusaun sira iha Timor-Leste barak mak halo la tuir planu ne’ebé loos, ne’ebé lori impaktu negativu ba dezenvolvimentu, hanesan iha Dili, bainhira alargamentu estrada afeta uma no negósiu komunidade nian.

Tuir nia, situasaun hanesan uma sira neʼebé harii besik liu estrada, ka konstrusaun la tuir distánsia seguransa, bele lori risku boot ba komunidade, inklui risku ba vida.

“Lei ida-ne’e atu prevene risku sira ne’e no orienta komunidade atu harii uma ho di’ak, tuir planu no distánsia ne’ebé determina,” nia dehan

Diretór Jerál ne’e esklarese katak ema neʼebé viola regulamentu sei hasoru sansaun ho multa administrativa bazeia artigu sira iha dekretu-Lei ne’e.

“Ami hein katak husi sosializasaun ida-ne’e, Autoridade sira iha Oekusi, xefe suku no komunidade sira bele iha ona koñesimentu no atu aplika regulamentu foun ne’e ho di’ak, kria ambiente urbanu ne’ebé organizadu, seguru no sustentavel iha Oekusi,” nia dehan.

Notísia relevante:MOP inisia sosializasaun ba rejime jurídiku kona-ba prosedimentu ba lisensa konstrusaun 

Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, konsidera dekretu lei ne’e importante tebes tanba bele reforsa kompeténsia RAEOA kona-ba jestaun territoriál.

Ministériu Obras Públika (MOP) liuhusi Diresaun Jerál Habitasaun no Urbanizmu, kinta ne’e, realiza atividade sosializasaun kona-ba lei rejime jurídiku Edifikasaun no Urbanizasaun inklui prosedimentu lisensa konstrusaun ba entidade sira Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA).

“Dekretu-Lei ne’e fó forsa tan RAEOA, atu uza nia kompeténsia autonómia administrativa ba jestaun territoriál, nia ezijénsia ba RAEOA maka aplikabilidade,” nia afirma.

Nia hateten, nu’udar Autoridade RAEOA, responsabiliza ba imajen Timor-Leste iha rai-enklave, no haree ba solidariedade nasionál no nesesidade atu hatudu imajen importante.

Notísia relevante:MOP sosializa dekretu lei edifikasaun no prosedimentu lisensa kontrusaun iha Bobonaru

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!