Família entrega Pe. Antonio nia mate-isin ba kreda haloot iha Maloa

DILI, 24 outubru 2022 (TATOLI)—Matebian Pe. Antónia Alves nia alin, Constansia Braco da Silva Abel, hateten familia entrega mate-isin amu Antonio Alves ba uma kreda hodi haloot iha semitériu Maloa, tanba matebian sai amu la’ós ba família sira maibé ba sarani no igreja.
“Ba Amu Antonio Alves nia haloot mate isin ne’e buat hotu familia entrega ba Igreja, tanba padre ne’e uma vez sai padre la’ós familia sira-nian maibé sarani no igreja sira-nian, ne’ebé ami entrega tomak ba igreja mak halo programa, família tuir de’it. Tanba ne’e, iha tersa (25/10) misa requiem, no sai haloot iha fatin ikus iha semitériu maloa,” Constansia Braco da Silva Abel, hateten ba jornalista sira, iha Igreja Santo Antonio Motáel, Dili, segunda ne’e.
Tuir nia, amu Antonio Alves, momentu nia kuandu sei pároko iha Becora ne’e nia moras bebeik, kala ho idade ne’e nia moras, hosi ne’e familia sempre lori amu Antonio Alves ba konsulta iha Hospital Nasionál Guido Valadares ba-mai de’it, no kada fulan neen tenke halo kontrola iha Austrália.
“Dahuluk nia ba kontrola iha Austrália, fulan neen no fulan ne’e nia ba kontrola nia fuan. Depois nia mai to’o ikus kuandu ami lori nia ba fali iha Austália nia hela to’o nia mate. Ida-ne’e, nia moras hanesan oin seluk fali no nia memória komesa lakon to’o la kuñese ema, nune’e família deside iha fevereiru 2014 ami rezolve lori nia ba Sydney-Austrália,” nia informa.
Nia haktuir, iha loron 05 outubru, familia iha Timor-Leste sei ko’alia hela ho Amu Antonio Alves liuhosi telefóne.
“Ami video call no nia husu ami di’ak hela ka lae no ami mós husu padre oinsa, nia hatan ha’u mós di’ak hela. Depois, nia rasik hateten imi hola ha’u-nia billete, ha’u hakarak ba Timor ona. Ne’ebé ami dehan padre nia kondisaun di’ak uitoan ona, ami bele hola padre nia billete bele mai Timor. Maibé, iha 10 outubru dadeer, ita iha ne’e tuku 05h00 dadeer, ha’u-nia oan telefone fali mai dehan padre iis kotu ona,” nia haktuir.
Entretantu, Amo Antonio Alves, moris iha 13 juñu 1933 no iha 18 agostu 1963 matebian halo ordenasaun iha Igreja Motael.
Biografia
Pe. António Alves moris iha Dili, iha 13 Juñu 1933 hosi hosi inan-aman Có Coelin (aliás Silvério Alves) no Josefina Marques Alves (aliás Maria Alves). Hosi ki’ik kedas, Manuel Alves ho Alcídia Alves haki’ak nia nudar oan, hamutuk ho Constância Branco Alves.
Amu António Alves, mak oan daruak hosi maun-alin George Co–rezidente iha Sidney, Austrália, Saudozu Domingos Lay Co Leong mate no hakoi iha Santa Cruz, Dili–Timor-Leste no saudozu Ildegarda Co nebé mate no hakoi iha Austrália.
Iha tinan 1946, bainhira kompleta ona tinan 13eskola iha Colégio Soibada hodi ramata kuarta klasse iha tinan 1950. Hosi tinan 1950 to’o 1955, nia kontinua nia estudu iha Semináriu Dare; hafoin kontinua ninia estudu iha Macau hodi ramata Filozofia no Teolojia ho êxitu.
Depois termina nia estudu, nia fila mai Timor no simu ordenasaun saserdotál iha loron 18 agostu 1963 hosi Rev. Bispu D. Jaime Garcia Goulart, Bispu Dioseze Timor nian, iha Igreja Pró-katedrál Motael.
Uluk nana’in hetan kolokasaun iha Dare hanesan padre nomós hanesan Profesór iha Semináriu to’o tinan 1965.
Hosi tinan 1965 to’o 1972, foin-sa’e Pe. António Alves hetan kna’ar iha Igreja Sagrado Coração de Jesus, Becora, Dili (nu’udar pároku). Iha altura ne’ebbá mak nia harí Kapela Hera; halo de’it ho du’ut no Ai-kabelak.
Hosi tinan 1972 to’o 1974, ramata tiha licença graciosa iha Portugál, Pe. António hetan kolokasaun nudar Pároku iha Ermera.
Hosi tinan 1972 to’o 1975 hetan transferénsia ba Manatuto hodi hala’o kna’ar nu’udar Vigário hamutuk ho Rev. Padre Silva, Pároku misaun iha tempu ne’eba.
Hanesan konsiku’ensia Guerra Civil tinan 1975 nian, Pe. António Alves refujia ba Baucau hamutuk ho Rev. Pároku tuir mai ema evakua sira ba Austrália hodi selebra iha rai-li’ur ninia Bodas de Prata (tinan ruanulu-resin-lima) sai Na’i-lulik. Iha Austrália, nia eleitu hanesan Kapelaun ba refujiadu Timoroan sira iha tinan 15 nia laran hamutuk ho Pe. Júlio Aço.
Iha Austrália mós Amu António servisu hamutuk ho Mary Makilop; Organizasaun ne’e ohin prezente no presta servisiu iha rai doben ida-ne’e tamna Amu António Alves nia tulun.
Iha tinan 2000, simu Provisão hosi Ex e Rev. Dom Carlos Filipe Ximenes Belo, SDB, iha altura neba hanesan Bispu Dili nian, hodi hala’o kna’ar foun hanesan Pároku igreja Santo António Motael, igreja ne’ebé sai hanesan fatin simu ordenasaun hanesan Na’i-Lulik iha tinan 1963 to’o momentu selebra ninia Bodas de Ouro Saserdotál iha loron 18 Agostu 2013, hodi halo lansamentu primeira pedra ba Parókia Moteal nia atuál Altar Externo.
Hanesan Pároku, nia mak halo reabilitasaun dahuluk ba Igreja parokiál ne’e iha tinan 2010 ho fundu hosi Governu. Hosi ninia kooperasaun ho Igreja balu iha Austrália, Pe. António Alves mós hetan fundu hosi Parókia Waga-Waga hodi halo pavimentasaun resintu Igreja nian hodi hamaran bee ne’ebé nalihun iha fatin hotu-hotu bainhira udan; hodi buka kontribuisaun foos no produtu primeira nesesidade balun ba ema vulnerável sira, inklui Roupa Mean no pesoal limpeza; no selu-seluk tan.
Infelizmente, tanba moras, Pe. António Alves dala barak ba halo tratamentu kardiolojia nian iha Austrália maibé sempre hanoin no fila-fali mai serbi Kreda Timor no sarani Parokia Motael.
Iha Fevereiru 2014, Pe. António hetan moras ne’ebé maka’as, nune’e família lori nia ba konsulta hodi hetan tratamentu médiku iha HNGV. Bainhira alta hosi ospitál no hela iha feton Dona Constância nia uma, nia memória mós fraka hodi toba la dukur; tuur la hakmatek; nune’e família rezolve lori nia ba halo tratamentu iha Sidney, Austrália.
Lori tiha ba Austrália, iha fevereiru 2014, Pe. António la fila-fali mai Timor; depois konsulta médika, Pe. António hela ho nia Maun George Co maibé tan nia maun mós memória hahú fraka mak madre sira lori nia ba tau iha Uma Katuas sira-nian atu bele hetan tratamentu kontinua to’o hakotu iis iha loron 10 outubru 2022 iha Austrália.
Pe. António Alves nia isin-mate lori fila mai Dili iha loron 24 outubru 2022, horas tuku14h30, simu iha Aeroporto Internasional Nicolau Lobato Dili. Hafoin translada kedas mai iha Parókia Motael hodi kontinua ho Missa no veladas.
Loron ohin, 25 outubru 2022, timoroan hotu hamutuk iha fatin ida-ne’e hodi agradese ba ninia didikasaun, domin, sakrifísiu esforsu hodi servi sarani Timor liu-liu Parokia Motael, harohan ba nia atu Nai Maromak perdua nia sala hanesan ema no husu mós Nai nia miserikórdia ba Nia iha fatin hakmatek rohan Laek Lalehan.
Jornalista : Nelia Fernandes
Editór : Cancio Ximenes

