SEA sei halo avaliasaun vulnerabilidade integrada ba suku haat iha Oé-Cusse

OÉ-CUSSE, 05 juñu 2023 (TATOLI) – Sekretaria Estadu Ambiente (SEA) liuhosi Diresaun Nasionál Alterasaun Klimátika, sei halo avaliasaun vulnerabilidade integrada ba suku haat iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA).
Koordenadór Meiu-Ambiente Oé-Cusse, Crisviano Bobelo, hatete, selebrasaun loron mundiál meiu-ambiente iha Oé-Cusse, Autoridade RAEOA serbisu hamutuk ho Diresaun Nasionál Alterasaun Klimátika, sei realiza atividade iha iha suku haat, iha sub-rejiaun Pante Makasar sei realiza iha suku, Costa, Taiboko, sub-rejiaun Oésilo hala’o iha suku Bobometo no Usitaqueno.
“Atividade atu hala’o iha suku haat ne’e, sei refere liu ba avaliasaun vulnerabilidade integradu, loron primeiru sei realiza diskusaun sei envolve partisipante kada suku ema na’in-80. No loron daruak identifika atividade saida mak hala’o iha suku liga ho meiu-ambiente nian no vizita diretamente fatin, programa ne’e nasionál nian maibé serbisu hamutuk ho RAEOA,” Crisviano Bobelo, relata ba Agência Tatoli iha Oé-Cusse, segunda ne’e.
Nia informa, kalendáriu atividade avaliasaun ne’e, sei hala’o iha loron 12 to’o 17 juñu ne’e, atividade primeiru ita enkontru atu hatene partisipasaun komunidade iha suku ba vulnerabilidade integradu, atu avalia no haree programa meiu-ambiente saida mak hala’o ona, tanba ambiente mós hetan apoia fundu hosi ajénsia internasionál.
“Avaliasaun ne’e fokuliu ba área risku dezastre naturál, komunidade nia intervensaun durante ne’e la’o oinsa iha suku, tanba Diresaun Nasionál Alterasaun Klimátika prevee ona fundu ba programa ne’e, kada ai-hun ida hetan 0,50,” nia katak.
Iha parte seluk, liga ho loron mundiál 05 juñu, Meiu-Ambiente nian, Autoridade RAEOA serbisu hamutuk ho Diresaun Nasionál Alterasaun Klimátika, sei oferese prémiu ba vensedór kona-bá atividade biodiversidade.
Tuir nia, programa biodiversidade kona-bá partisipasaun komunidade iha suku atu dezenvolve rasik suku, no durante ekipa avaliasaun konklui ona.
Nia esplika, atividade ne’ebé hala’o relasaun ho Programa Suku Amasat, hadi’a administrasaun suku, harii grupu kuda plantasaun ai-oan, hadi’a rasik estrada iha suku, inklui jestaun suku ka hamosu ideia inovativu ruma atu dezenvolve rasik sira-nia suku.
Ekipa avaliadór ne’e, mai hosi Sekretaria Rejionál Administrasaun, Sekretaria Rejionál Agrikultura, Sekretaria Rejionál Saúde no Sekretaria Rejionál Komérsiu no Indústria, inklui Sosiedade Sivíl mai hosi ONG CECEO.
Sekretaria Rejionál Administrasaun koloka ba sub-rejiaun tolu, iha Pante Makasar hala’o iha suku Costa realiza iha aldeia Oétfo no Kinat, sub-rejiaun Nítibe nian iha suku Lela-Ufe no sub-rejiaun Pássabe hala’o iha suku Malelat.
“Prosesu avaliasaun konklui ona tanba RAEOA rasik mak avalia, daruak maka ita hamutuk ho nasionál, suku Costa aldeia Kinat Oétfo, sira mak sai vensedór ho nia prémiu oin tolu, plaka ambiente, sertifikadu no osan rihun $5, maibé prémiu ne’e sei oferese direitamente iha nasionál hosi Primeiru Ministru foun, nono Governu,” nia katak.
Notísia relevante: Eskola CAFE Oé-Cusse selebra loron mundiál meiu ambiente ho atividade rua
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editor: Evaristo Soares Martins

