SEA kontinua buka tuir empreza prodús saku plástiku iha rai-laran

DILI, 12 juñu 2023 (TATOLI)—Sekretaria Estadu Ambiente (SEA) liuhosi Diresaun Nasionál Biodiversidade no hamutuk ho Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) daudaun ne’e kontinua buka tuir empreza ne’ebé sei prodús saku plástiku iha Timor-Leste.
Diretór Nasionál Biodiversidade, Rui dos Reis Pires, hateten, Governu implementa ona polítika zero plástiku maibé daudaun ema kontinua fa’an no utiliza plástiku sira, liu-liu saku plástiku.
“Ami buka tuir hela empreza ne’ebé kontinua prodús plástiku kresek iha rai-laran hodi kontinua fahe ba kios sira, tanba ne’e ita husu ba kios na’in sira no hateten ba sira sosa, entaun daudaun ami buka tuir hela tanba plástiku ne’e rasik hosi importasaun la tama ona signifika ita deskonfia plástiku ne’e prodús iha rai-laran,” Diretór informa ba Agência Tatol iha nia knaar fatin, Bebora, , segunda ne’e.
Nia dehan, bainhira SEA tun terrenu mak haree vendedór sira uza plástiku, bainhira fó notifikasaun sente ladún di’ak tanba sira sosa.
“Plástiku ne’e rasik nia impaktu boot tebes ba biodiversidade maibé tenke buka uluk autór ne’ebé prodús ne’e hetan tiha fó sansaun mak haree fali ba sira ne’ebé sosa hodi utiliza ne’e. Tanba ita iha lei ne’ebé regula kona-ba ema ema ne’ebé halo produsaun ba plástiku. Iha tinan 2022 ita konsege rekolla reseita $100.000 ba kofre Estadu maihosi ba atividade plástiku nian hanesan taxa, sansaun ba empreza sira halo importasaun,” nia akresenta.
Notísia relevante : MPO hahú identifika fatin lixu plástiku iha sentru leste
Tuir Diretór ne’e, Timor-Leste presiza kombate plástiku tanba iha impaktu boot ba ambiente tantu rai no tasi, liu-liu tasi tanba bele estraga animál tasi, ahu-ruin no ai-parapa.
“Atu kombate ida-ne’e presiza ita hotu nia kontribuisaun hanesan labele soe lixu arbiru, lixu tenke tau iha nia fatin nune’e tempu udan mota tun labele lori ba tasi,” nia tenik.
Aleinde ne’e, nia refere tan ba lixu iha kapitál Dili, karreta kamioneta ne’ebé daudaun ne’e raut foer iha kapitál Dili hamutuk 70 maibé labele raut hotu.
“Dala-barak Governu fasilita harii lixeiru iha fatin-fatin maibé komunidade balun soe lixu tuir regra tau iha lixeiru maibé balun soe namkari entaun saneamentu sira labele foti hotu,” Diretór klarifika.
Tuir peskiza iha kapitál Dili, ema ida kada loron prodús lixu metade kilograma, tanba ne’e totál lixu ne’ebé loron ida saneamentu rekolla hamutuk tonelada 240.
“Ida-ne’e problema ba ita tanba ita halo jestaun lixu maibé ita la tau lixu tuir nia fatin, ne’ebé bele fó impaktu ba ita-nia ambiente,” Rui dos Reis tenik.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Julia Chatarina

