Top

Bankada Governu louva aktu opozisaun fó mensajen polítika foun

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão Aprezentasaun no diskusaun programa IX Governu Konstitusionál Apresiasaun Unanimidade. iha plenária Parlamentu Nasionál, kuarta (19/07). Imajen Tatoli/Egas Cristóvão.

DILI, 20 jullu 2023 (TATOLI)—Bankada Governu CNRT ho PD louva aktu opozisaun kompostu hosi FRETILIN, KHUNTO no PLP iha debate ba programa IX Governu konstituisionál ne’ebé fó mensajen polítika foun iha Parlamentu Nasionál (PN).

Xefe bankada Partidu Demokrátiku (PD), António da Conceição ‘Kalohan’, hateten horisehik  ne’e momentu istóriku tebes, tanba Governu mai ho ninia planu duni atu hala’o aprezentasaun programa Governu, maibé mós ikus tuir konstituisaun halo mós solisitasaun votu konfiansa no votu konfiansa ne’e hanesan konfirmasaun ba aktu polítiku ne’ebé mak Parlamentu fó hodi garante duni katak Governu ne’e hetan duni ninia lejitimidade polítika hosi Parlamentu ho aprovasaun programa nian.

Maibé, nia dehan, hanesan horisehik ema hotu akompaña deklarasaun hotu ne’ebé mak mai hosi partidu opozisaun liuliu partidu FRETILIN ninian manifesta duni sira-nia pozisaun ida-ne’ebé mak bele dehan koperativu tebes no aumezmu tempu situasaun ida-ne’ebé mós bele dehan FRETILIN hamosu fila-fali postura polítika foun iha depois tinan 2023 nian.

“Ho situasaun ne’e hotu mak lori duni ba Primeiru-Ministru, maske ha’u hanesan pertense bankada Governu nian, ha’u hola pozisaun polítika ida horisehik atu husu nafatin Governu kontinua halo aprezentasaun votu konfiansa. Maibé, Primeiru-Ministru rasik retira, ne’e signifika katak aktu diplomátiku ne’ebé FRETILIN halo ne’e mós aktu susesu ida-ne’ebé ita bele dehan ona fó hakat foun id,a mensajen polítika foun ida ba mundu internasionál kona-ba interrese nasionál,” Xefe bankada PD ne’e hateten ba jornalista sira iha uma fukum PN, kinta ne’e.

Nia dehan, ida-ne’e aktu polítiku ida bele dehan polítiku no diplomátiku, tanba bele konvense mós partidu opozisaun rua seluk PLP ne’ebé krítiku tebes iha sira-ninia intervensaun maibé ho pozisaun ne’ebé FRETILIN hola modera tiha situasaun.

Opozisaun la signifika tenke lakohi buat hotu, opozisaun halo ho ideia maibé aseitasaun ba iha saida mak interrese nasionál ne’e buat ketak ida, ne’ebé nia-parte haree katak horisehik ne’e espresa duni inísiu polítika ida-ne’ebé mak di’ak tebes ba interese nasionál sira hotu.

Nune’e, hein katak aktu ida-ne’e refleta iha debate Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 nafatin hatudu ho unanimidade ne’e hakat polítiku di’ak ida.

Vise Bankada CNRT, Deputadu Patrocínio Fernandes, hateten aktu ita haree loron rua debate programa IX Governu konstituisionál hatudu duni dinámika polítika foun ida iha PN, bankada parlamentár hotu fó ninia apresiasaun pozetivu ba progama Governu ne’ebé mai aprezenta, embora rejista krítika no sujestaun balun nakonu ho pensamentu krítiku, ida-ne’e hanoin duni dezenvolvimentu ba rai Timor-Leste no hadi’a no hametin Estadu importante tuir sirkunstánsia.

“Hanoin, dinámika foun normál iha buat hotu tanba ita hotu hatene katak Parlamentu Nasionál órgaun daruak Estadu nian ho ninia papél importante tolu atu halo lei, fiskalizasaun no desizaun polítku. Entaun, ne’e hatete saida, ambiente ne’ebé mosu horisehik hatudu duni hotu-hotu rekoñese ona maiória povu Timor-Leste tau konfiansa ba partidu rua atu ukun lori sira-nia progama mai aprezenta ne’ebé refleta ba situasaun reál Timor-Leste nian. Bankada parlamentár hotu-hotu konsiente ida-ne’e programa ida refleta, nune’e sira hotu fó apresiasaun hodi aseita progama ida-ne’e nu’udar orientasaun ba Governu ida-ne’e durante mandatu bele tau iha implementasaun planu anuál sira sei mai,” nia dehan.

Deputadu FRETILIN, Antoninho Bianco, hateten partisipa debate loron rua ativamente fó hanoin depois pozisaun FRETILIN hodi ikus mai husu hafoin hato’o deklarasaun hotu, atu Governu bele retira votu konfiansa ne’ebé Governu rasik aseita.

“Razaun prinsipál FRETILIN hanoin katak, ita Parlamentu la’ós fó fali votu ba CNRT, votu konfiansa ne’e mai hosi povu. Tanba ne’e, laiha razaun ida Parlamentu mak atu votu konfiansa ba CNRT. Razaun fundamentál mak ne’e. Ami hatene kualkér Governu hato’o programa no programa ne’e ba povu atu di’ak la lae, ko’alia territóriu tomak durante kampaña povu depozita ba CNRT. Tanba ne’e, Governu la presiza husu tan votu konfiansa ne’e iha PN,” nia hateten.

Parlamentu Nasionál reprezentante povu tomak, entaun povu deside CNRT manán nia mak ukun tanba ne’e ukun ba rohan, hodi bele hatudu aban-bainrua karik sé mak manán ba ukun no programa ne’e ba povu.

Tanba, kualkér partidu hetan fiar hosi povu halo programa atu serbi povu, ba inteerese ida-ne’e mak FRETILIN horisehik hato’o ba Governu depois Primeiru-Ministru konsege konvesidu retira votu konfiansa ne’ebé hosi Governu rasik, signifika buat ne’e FRETILIN hato’o Governu simu.

Demokrásia mak nune’e, sé mak manán nia tenke ukun no ukun atu serbi povu la’ós serbi fali nia partidu, ho ida-ne’e hanoin jerasaun oin mai tenke banati tuir prosesu ne’e, atu to’o iha horisehk lori tempu tinan 21 ne’e hanesan referénsia ida ba jerasaun foun timoroan no lider hotu.

Aktu ne’e sei halo nafatin iha kualkér debate ba asuntu inteerese povu nian no nu’udar opozisaun FRETILIN nia prinsípiu mak tenke halo krítika konstrutivu, edukativu no síviku, labele halo polítika hanesan ativista iha PN.

“Ita hanesan polítika halo intervensaun reprezenta povu, ho kualidade nune’e ba ukun mós serbi ho kualidade. Ne’e mak prinsípiu FRETILIN dehan sai opozisaun mós serbi no sai ukun mós serbi,” nia hateten.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!