MS husu ema hotu luta kontra moras hada’et iha TL

MALIANA, 08 setembru 2023 (TATOLI) – Ministériu Saúde (MS), kinta ne’e sensibiliza kona-ba ‘Luta hamutuk kontra moras Hada’et’ ba autoridade sivíl no militár ho entidade releventa sira iha munisípiu Bobonaro ho tema ‘Hau mós bele, sura mós ho ha’u’.
Pontu Fokál Regulamentu Sanitária Internasionál hosi MS, Josefina Clarinha João, hateten atu prevene moras ho hada’et’ sira hanesan, Tubercoluza (TB), Human Immunodeficiency Virus/Aquired immune Deficiency Syndrome (HIV/AIDS), malária, dengue, lepra no moras hada’et sira seluk ne’e presiza luta koletiva.
Notísia relevante: MS husu apoiu parseiru dezenvolvimentu atu kombate moras hada’et
“Ami fiar katak atu servisu ba luta kontra moras hada’et la’ós de’it todan ba dame, maibé todan ba ita hotu, signifika ita hotu nia servisu, atubele luta ba moras ida, la presiza ita hotu tenke sai médiku, parteira, enfermeiru, maibé horu-hotu tenke kontribui hodi halo prevensaun,” nia hateten iha salaun CVTL, Maliana.

Pontu fokál ne’e subliña, porgrama ne’e realiza iha Munisípiu Bobonaro, Covalima no Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-leu Ambeno (RAEOA) tanba munisípiu hirak-ne’e tendénsia númeru kazu moras hada’et’ barak liu iha Timor-Leste.
Ligadu hanesan kazu hirak ne’e, Ministériu Saúde esforsu halo sensibilizasaun ho intensaun atu munisípiu sira iha fronteira moris ho saudável.
“Ami iha ne’e atubele hamutuk ho nai-ulun sira ita hotu, atu bele fó liman hamutuk halo ita-nia luta sai luta ida, luta hamutuk kontra moras hada’et, tanba ita nia mehi ida de’it, Bobonaro-oan saudavél iha Bobonaro ne’ebé saudavél,” nia fó hanoin.
Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Enrnesto de Oliveira Barreto, agradese ba MS tanba esforsu maka’as hodi sensibiliza iha munisípiu sira parte ba fronteira nian.
“Iha buat balu ke ita haluha ona, uluk HIV/AIDS ne’e tenar loos iha ita-nia rai Bobonaro, maibé depois ida-ne’e mosu fali Covid-19, ita haluha tiha, ema hotu-hotu bebas merdeka mais kuidadu sasán ne’e la’o hela mak ne’e,” nia katak.
Tuir dadus ne’ebé Ajénsia Tatoli asesu katak, hahú hosi fulan-janeiru to’o jullu munisípiu Bobonaro rejista kazu Tuberculoze 100-resin no daudaun ne’e hala’o hela tratamentu preventivu.
Enkuantu ba moras HIV/AIDS hahú hosi 2003 to’o trimeste daruak 2023 munisípiu Bobonaro rejista kazu 133 hanesan munisípiu ne’ebé okupa segundu lugár no munisipiu Dili okupa primeiru lugár.
Tuir dadus ne’ebé MS deteta kazu komulativu iha territóriu nasionál hamutuk 2,014, hosi númeru ne’e halo na’in-1,034 mak halo hela tratamentu no pasiente ne’ebé lakon kontaktu no mate totál 5%, sira-ne’ebé mate ho ativu tratamentu totál 10% no suspeitu ne’ebé lakohi halo tratamentu no halai hosi tratamentu na’in-440. Enkuantu kazu foun ne’ebé deteta iha trismetre daruak 2023 ne’e hamutuk 1,084.
Notísia relevante: Promosaun moras hada’et, RAEOA-NTT konkorda hahú uluk iha Naktuka-Oépoli
Jornalista : Sérgio da Cruz
Editór : Evaristo Soares Martins

