DILI, 11 dezembru 2023 (TATOLI)—Diretora Forum Komunikasaun ba Feto Timor Lororsa’e (FOKUPERS), Maria Fátima Perreira Guterres, husu ba Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), Verónica das Dores, presiza justifika razaun konkreta ba revogasaun dekretu-lei 22/2022, 10 novembru, ne’ebé kria subsídiu Bolsa da Mãe Jersaun Foun.
“Atu dehan de’it nune’e bainhira esklui programa ida, mak MSSI tenke justifika razaun ida forte nune’e labele hamosu konfuzaun ba públiku. Razaun saída mak taka tiha programa ne’e. Tanba kestaun mak ne’e, Orsamentu Jerál Estadu, osan povu nian, presiza justifika, Labele dehan, la presiza hatene,” nia hateten ba jornalista sira hafoin halo mídia brrefing kona-bá Orsamentu Senível ba Jéneru (OSJ), iha Palpaso, segunda ne’e.
Nia esplika, programa bolsa da mãe jerasaun foun fó benefísiu ba maluk sobrevivente sira iha uma mahon ne’ebé oan moris inklui ba labarik sira no programa ida-ne’e tulun tebes kiik no ki’ak sira hodi hasa’e nutrisaun ba labarik sira.
“Maibé, depende ba diskusaun ne’ebá mak Ministériu Finansa hamutuk ho FOKUPERS katak orsamentu ne’e la ko’a maibé sei iha faze avaliasaun ba programa ne’e rasik, programa iha benefísia ba povu ka lae. Bainhira iha benefísia mak sei aloka automatikamente, maibé karik Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun, Verónica das Dores, hateten laiha benefisiu ba povu mak konserteza ko’a no sei la aloka osan ba iha tinan 2024. Ida-ne’e ha’u sente triste tanba programa ne’e di’ak no fó benefísiu ba labarik hosi idade 0-6 no mós ba inan isin-rua sira,” nia dehan.
Signifika, nia hateten, ministra solidariedade sosiál no inkluzaun rasik mak la fó razaun konkreta tanba programa ne’e fó benefísia ba ema barak.
Iha kuarta (6 dezembru 2023), Governu liuhosi reuniaun Konsellu Ministru ordinária, aprova projetu Dekretu-Lei ne’ebé aprezenta hosi Ministra Solidariedade Sosial no Inkluzaun, Verónica das Dores, ba revogasaun Dekretu-Lei númeru 22/2022, 10 novembru, ne’ebé kria subsídiu ba inan isin-rua no ba labarik sira, ne’ebé hanaran ‘bolsa da mãe jerasaun foun’.
Revogasaun programa bolsa da mãe jerasaun foun ne’ebé estabelese hosi Dekretu-Lei númeru 22/2021, loron 10 novembru, sai hanesan baze ba avaliasaun krítika ida hosi polítika asisténsia sosiál ne’ebé vigor ona.
“Governu rekoñese importánsia atu proteje labarik ki’ik sira, hanesan konsagra ona iha Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste. Maibé hatene katak importante halo ajustamentu hodi garante distribuisaun ida-ne’ebé efikás ba rekursu sira,” nia dehan.
Governu konsidera katak protesaun sosial ba inan isin-rua importante tebes atu proteje labarik ki’ik sira (infánsia), maibé hatene katak molok fó kontinuidade ba disponibilidade subsídiu apoia sosiál ba inan isin-rua, importante ba Estadu hala’o estudu impaktu ida hosi rezultadu sira-ne’ebé alkansa ona, no objetivu atu alkansa ba redusaun vulnerabilidade no korrespondénsia ho polítika natalidade país nian.
Preograma Bolsa da Mãe Jerasaun Foun mak programa transferénsia osan ne ebé estabelese bazeia ba Dekretu-Lei númeru 22/2021, loron 10 novembru.
Programa ne’e hahú implementa ona iha Ainaro, Bobonaro no RAEOA iha tinan 2022 no iha Covalima, Liquiçá, Manatuto no Viqueque iha tinan 2023.
Subsídiu kada fulan ba inan-isin rua ida hetan $15, labarik tinan 0-3 ne’e hetan no labarik ho moras króniku ka difisénsia ne’e hetan ka simu $20 kada ema ida.
To’o loron 31 agostu 2023 liubá, benefisiáriu bolsa da mãe jerasau foun hamutuk 53.512 mak rejistradu ne’ebé kompostu hosi inan isin-rua 9.601, labarik 43.413, labarik ho defisiénsia 198.
Hosi totál benefisiáriu ne’ebé rejistradu, Ministériu Solidaridade Sosiál no Inkluzaun (MSSI) aprova 51.326 ne’ebé kompostu hosi inan isin-rua 9.037, labarik 42.104 no labarik ho defisiénsia na’in-185.
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes




