Kalbuadi Lay partisipa konferénsia oseanu iha Fransa

FRANSA, 08 Juñu 2025 (TATOLI) – Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, sei partisipa Third United Nations Ocean Conference (UNOC3) iha Nice, Fransa.
Konferénsia UNOC3 ne’e organiza husi país Kosta Rika no Fransa. Tema ba konferénsia mak “Aselera asaun no mobiliza parte hotu atu konserva no sustentavel uza oseanu”.
Ho objetivu atu lori hamutuk komunidade internasionál hotu mobiliza asuntu oseanu atu atinje meta ida: Haforsa implementasaun ba Objetivu Dezenvolvimentu Sustentavel (ODS) 14 ba konservasaun no Sustentabilidade Uza Oseanu.
Iha konferénsia ne’e, Vise-Primeiru-Ministru, Francisco Kalbuadi Lay, reprezentante Governu Timor-Leste sei hato’o mós intervensaun. Eventu ne’e sei partisipa husi entidade altu nivel no entidade oioin iha mundu.
Enkuantu, programa konferénsia ne’e hahú iha loron 09 Juñu 2025. Iha parte dadeer sei ko’alia kona-ba konserva, jestaun sustentavel no restaura marina no kosteira ekosistema, inklui ekosistema tasi
Iha lokraik diskute asuntu oseanu relasiona ho siénsia kooperasaun, koñesimentu, kapasitasaun, marina teknolojia no edukasaun atu haforsa siénsia no polítika relasiona ho saúde oseanu.
Iha loron 10 Juñu 2025, iha dadeer sei diskute mobilizasaun finanseira ba asaun oseanu hodi suporta SDG 14 no iha lokraik ko’alia sobre prevensaun no signifikante redús poluisaun marina, iha partikulár husi atividade iha baze.
Iha dadeer 11 Juñu, diskute jestaun peska, inklui apoiu ba peskadór ho eskala ki’ik no iha lokraik diskute avansu iha sustentabilidade oseanu bazeia ba ekonomia no komunidade reziliente a ne’ebé labele husik ema ida iha kotuk.
Iha loron 13 Juñu parte dadeer aborda promosaun mekanizmu sustentavel ai-han husi oseanu ba erradikasaun pobreza no seguransa alimentár. Iha parte lokraik fó sai relatóriu kona-ba diskusaun ba asaun oseanu husi painél durante konferénsia hodi adota rekomendasaun, adota polítika deklarasaun no fó sai husi rezultadu konferénsia.
Tuir ajenda, Vise-Primeiru-Ministru Francisco Kalbuadi Lay sei hala’o mós enkontru bilaterál ho fundasaun azúl no ajenda importante seluk durante iha Fransa.
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora

