Top

Xanana husu governante sira hatudu kompromisu prienxe kritéria adezaun ba ASEAN

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmao, lidera reuniaun koordenasaun lina ministerial kona-ba preparasaun Timor Leste atu sai membru plenu ASEAN, ne’ebé realiza iha salaun MNEC, Dili, segunda (16 juñu 2025). Imajen TATOLI/António Daciparu.

DILI, 16 Juñu 2025 (TATOLI)—Governu Timor-Leste hala’o reuniaun dahuluk ba Grupu Traballu interministeriál nu’udár pasu konkretu atu aselera prosesu adezaun plenu ba Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN) ne’ebé ho alvu atu kompleta iha Simeira ASEAN ba da-47 iha Kuala Lumpur, Malázia, iha fulan-Outubru oin mai.

Notísia Relevante: Timor-Leste kuaze prienxe ona kritéria hitu atu adere ba ASEAN

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, husu ba ministériu hotu-hotu ka governante sira atu hatudu kompromisu tomak no servisu ho foku hodi prienxe kritéria adezaun hotu-hotu ne’ebé ASEAN estabelese.

“Ha’u sei la tolera atrazu ka laiha preparasaun, ministériu hotu-hotu tenke servisu hamutuk kedas no prepara buat hotu. Ita tenke hatudu katak Timor-Leste prontu atu fó kontribuisaun loloos ba rejiaun ida-ne’e,” Primeiru-Ministru hateten iha edifisiu Ministeriu Negósiu Estranjeiru no Kooperassun, Dili, segunda ne’e.

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmao, lidera reuniaun koordenasaun lina ministerial kona-ba preparasaun Timor Leste atu sai membru plenu ASEAN, ne’ebé realiza iha salaun MNEC, Dili, segunda (16 juñu 2025). Imajen TATOLI/António Daciparu.

Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão fó hanoin katak tempu ne’ebé hela to’o fulan-Setembru ne’e tempu ida krusiál tebes.

“Se ita seidauk prontu to’o fulan Setembru, entaun ita-nia aseitasaun bele adia. Ohin ita hotu tenke haree fali ba kotuk buat ne’ebé seidauk realiza no halo kedas follow up ba ida-ne’e,” nia hateten.

Nia subliña tan, sai membru ASEAN la’ós kona-ba estatutu de’it maibé kona-ba oportunidade atu hametin ekonomia nasionál no hadi’a bem-estar povu nian.

“La’ós de’it atu hetan aseitasaun maibé kona-ba oinsá ita bele aproveita oportunidade no kontribui iha setór oioin. Ita sei la hetan buat hotu dala ida de’it maibé ita bele aprende husi nasaun ASEAN sira seluk,” nia hateten.

Enkontru ne’ebé lidera diretamente husi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, ne’e subliña katak Timor-Leste oras ne’e daudaun iha momentu krusiál iha nia istória nasionál.

“ASEAN deside ona iha tempu balun liu ba atu simu Timor-Leste nu’udár membru plenu iha Simeira Outubru. Desizaun istóriku ne’e nu’udar fuan husi dedikasaun tempu naruk husi Governu, Estadu no povu Timor-Leste, nune’e mós apoiu husi líder ASEAN sira,” nia dehan.

Vise-Ministra Asuntu ASEAN, Milena Maria da Costa Rangel, esplika enkontru ne’e nu’udár akompañamentu ba Rezolusaun Governu ne’ebé konkorda ona hafoin delegasaun Timor-Leste fila husi Malázia iha fulan Maiu.

Rezolusaun ne’e estipula estabelesimentu Grupu Traballu ida ne’ebé responsavel ba implementasaun rekomendasaun sira hosi Deklarasaun Prezidénsia ASEAN 2025 nian.

“Iha deklarasaun ne’e iha parágrafu ida-ne’ebé espesifikamente hateten katak ASEAN no Timor-Leste tenke kompleta negosiasaun ekonómika importante lubuk ida. Tanba ne’e, enkontru ne’e ho objetivu atu trasa kalendáriu serbisu ne’ebé klaru hahú agora to’o fulan Outubru,” Milena tenik.

Nia hatutan, enkontru inter-ministeriál sira sei hala’o ho rutina kada semana rua hodi akompaña progresu husi setór ida-idak ne’ebé envolve iha prosesu adezaun.

“Ami hakarak garante katak molok Simeira ASEAN ba da-47, prosesu negosiasaun tomak remata ona. Ami-nia alvu klaru: akordu prinsipál tolu ne’ebé relasiona ho bens, servisu no investimentu tenke hetan akordu. Ida-ne’e ezijénsia absoluta ne’ebé ASEAN husu,” nia realsa.

Vise-Ministra ne’e mós revela katak, relatóriu ikus liu husi ASEAN hatudu hanoin pozitivu kona-ba prontidaun infraestrutura iha Timor-Leste, liuliu karik planu Governu atuál realiza tuir tempu.

Maibé, nia subliña katak aleinde prontidaun tékniku, prosesu adezaun mós presiza ajustamentu ba padraun sira ASEAN nian.

“Negosiasaun sira tenki hala’o ho ativu no ho transparénsia hodi garanti katak oferta Timor-Leste nian aseitavel ba nasaun membru sira. Ami ko’alia kona-ba lista ida husi rezerva sasán sira, serbisu sira no investimentu nian. Buat sira-ne’e hotu ezije koordenasaun entre setór sira,” nia dehan.

Notísia Relevante: TL entrega ona oferta merkadu ba nasaun membru iha simeira ASEAN

Jornalista : Hortencio Sanchez

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!