Diretór EBC 01 Maubisse husu ME aumenta manorin substitui profesór reformadu
AINARU, 11 Agostu 2025 (TATOLI)—Diretór Eskola Ensinu Báziku Sentrál (EBC) 01 Maubisse Villa, Jorge Mendonça, husu Ministéria Edukasaun (ME) atu aumenta manorin hodi subtitui profesór reformadu sira, tanba daudaun ne’e eskola refere rejista profesór reformadu na’in-12 ne’ebé kompostu husi Ensinu Báziku Fillial na’in-rua (2) no Ensinu Báziku na’in-10.
Nia hatutan, totál profesór sira iha ne’e hamutuk na’in-30 maibé profesór ativu ne’e iha na’in-26, enkuantu profesór na’in-haat (4) transfere tiha ba Institutu Políteknika Betanu (IPB) Manufahi, tanba ne’e dalaruma kada sala ida bele atende to’o estudante na’in-80 no profesór sira laiha rotasaun entaun sira mós hanorin husi dadeer to’o lorokraik.
“Ami mós iha profesór na’in-12 ne’ebé tama ona iha lista reformadu. Tanba ne’e, sei fó mós impaktu ba eskola, entaun rekursu umanu ladún sufisiente ba eskola ida-ne’e hodi hala’o ninia sistema aprendizajen ba estudante sira ho másimu,” Diretór eskola ne’e esplika ba jornalista sira iha edifísiu eskola Báziku Sentrál 01 Maubisse Villa, ohin.
Manorin ne’e afirma, daudaun ne’e profesór reformadu sira-ne’e la ativu ona iha eskola, tanba Ministériu Edukasaun rasik mak hato’o despaixu direta ba profesór reformadu sira-ne’ebé tama iha kategória idade 65 ba leten.
“Maske Ministériu Edukasaun destaka tan profesór na’in-haat husi parte edukasaun nian, atu substitui profesór reformadu sira maibé ami nafatin sente la sufisiente tanba númeru estudante ne’ebé mak boot presiza duni profesór maizumenus na’in-10 ba leten,” nia dehan.
Tanba ne’e, tuir nia, eskola Ensinu Báziku Sentrál 01 Maubisse Villa fahe turnu ba aprendizajen rua (2) mak hanesan dadeer no lorokraik, no profesór sira-ne’ebé daudaun ne’e ativu hela kontinua hanorin hotu iha turnu rua ne’e.
Sala aprendizajen-livru manuál la sufisiente
Aleinde ne’e, diretór ne’e preokupa ho fasilidade eskola nian hanesan sala aprendizajen, mobiliáriu eskolár (meza no kadeira) no livru manuál ne’ebé la sufisiente hodi difikulta estudante sira-nia estudu la’o ho di’ak.
“Kada sala ida tenke akumula estudante na’in-40-resin, tanba ne’e mak ami tenke fahe oráriu aprendizajen ba estudante sira hanesan estudante balun eskola iha oras dadeer no balun fali eskola iha oras lorokraik,” nia dehan.
Nia relata, eskola ne’e iha sala bibliotéka ida (1) maibé estudante ladun asesu di’ak livru sira-ne’e, tanba manuál aprendizajen sira la kompletu hodi fornese ba estudante sira.
Buat seluk, nia dehan, kaderneta eskola nian mós seidauk iha, entaun durante ne’e sira uza de’it folha (surat-tahan) baibain ne’ebé profesór sira print out de’it hodi prienxe ho manuálmente.
“Ami-nia sala biblioteka iha maibé livru ladun kompletu ba estudante sira atu lee. La’ós ne’e de’it, ami mós laiha kaderneta hodi prienxe estudante sira-nia valor. Entaun, alternativa seluk mak ami tenke halo rasik iha komputadór, print hodi prienxe rasik ba estudante sira-nia valór ezame nian,” nia hateten.
Maske nune’e, nia parte sempre halo karta pedidu ba Ministéria Edukasaun iha nivél munisipál maibé seidauk iha resposta ne’ebé mak klaru tanba sira enfrenta problema hahú iha tinan 2016, nune’e sira nafatin husu ba Ministéria Edukasaun atu tau prioridade ba eskola sira-ne’ebé iha área rurál.
Entretantu, totál estudante hamutuk na’in-808 ne’ebé komportu husi feto na’in-359 no mane na’in-449.
Iha eskola refere, totál sala aprendizajen hamutuk10 no tuir observasaun jornalista nian iha terenu hatudu katak, sala rua (2) mak abandonadu tanba laiha fasilidade hodi fornese ba estudante sira no mós estudante barak mak tuur sena malu iha kadeira no meza ida de’it.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes
