Governu presiza harii EBF ida iha aldeia Kuantua Nítibe

OEKUSI, 07 Outubru 2025 (TATOLI) – Abitante sira iha bairru Tualeo aldeia Kuantua suku Usitaku sub-rejiaun Nítibe, rekomenda ba Governu liuhusi Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) atu konstrui Eskola Bázika Filiál (EBF) ida iha aldeia referida hodi fasilita oan sira asesu estabelesimentu ensinu ho distánsia besik.
Rezidente Mateus Quelo Colo hateten, Governu presiza tau atensaun ba komunidade sira iha bairru Tualeu hodi harii tan eskola ida, tanba tinan barak, oan-sira tenke la’o ain kilometru haat hodi asesu eskola iha área Baoknana suku Bene-Ufe.
“Agora estrada ita haree di’ak ona, maibé kuandu tempu udan mota tuun, ami tenke akompaña oan sira tanba hakat mota bo’ot ida no mota ki’ik barak, dalaruma sira tenke toba de’it iha Baoknana, maibé ita haree fali oan sira-nia idade sei minoridade hela, entaun susar tebes. dalaruma ami tenke toba hotu, atu haree sira, tanba ne’e mak ami husu Governu liuliu Autoridade RAEOA se bele harii netik eskola ida iha ami-nia aldeia ne’e, tanba ami terus tinan barak ona, liu-liu iha tempu udan,” nia dehan iha Oekusi, ohin.
Notísia relevante:Investimentu ensinu pré-eskolár hosi nível aldeia sai prioridade ba Autoridade RAEOA
Iha fatin hanesan, abitante bairru Tualeo, Jaime Taku mós hato’o, “Ami sente preokupa tanba Governu seidauk tau atensaun ba ami-nia aldeia, tanba eletrisidade mós seidauk instala, iha tempu kalan ami sunu de’it lampada, uluk apoia solar-panél maibé agora aat ona, maibé ami preokupa liu mak eskola ne’e de’it, dalaruma ami-nia oan sira hakotu eskola tan de’it la’o do’ok depois hakat mota, tanba ne’e mak ami espera Governu tau matan liu-liu iha área rurál sira”.

Hatan ba rekomendasaun sira-ne’e, Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, rekoñese katak iha área rurál barak mak preokupa la’ós eskola de’it maibé infraestrutura bázika hanesan bee-moos, eletrisidade, saúde inklui estrada.
“Ita foin asumi kargu tama ba fulan rua, preokupasaun sira-ne’e, nu’udar Governu ita planea hodi integra iha planu tinan sira tuirmai, tanba ita hotu hakarak hakbesik fasilidade eskola ne’e ba komunidade nia leet – primeiru ba pré-eskolár sira ka eskola infantíl, ne’e baze edukasaun, ita tenke investe maka’as iha ne’e, ne’ebé preokupasaun sira-ne’e, ita simu husi fatin barak. Ita akumula, depois edukasaun mak identifika fatin ne’ebé mak presiza harii uluk eskola, primeiru haree mós husi volume populasaun no estudante,” nia hateten.
Tuir nia, polítika Governu liuhusi Ministériu Edukasaun mós iha ona planu estratéjiku, tanba nu’udar preparasaun ida ba futuru estabelesimentu polítika podér lokál no desentralizasaun administrativa.
Tanba ne’e, fasilidade sira liuliu infraestrutura bázika sira-ne’e, presiza hakbesik ba komunidade sira, nune’e bele asesu direita, tanba objetivu hodi podér lokál no desentralizasaun administrativa atu hakbesik atendimentu Governu ba povu.
Notísia relevante:RAEOA sei harii pre-eskolár iha aldeia 63 hodi redús traballu infantíl
Entretantu, totál populasaun iha bairru Tualeo aldeia Kuantua hamutuk 300-resim husi uma-kain 53, no dadus estudante sira-ne’ebé eskola daudaun iha Baoknana 100-resin.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

