DILI, 07 Janeiru 2026 (TATOLI)-Governu liuhusi reuniaun Konsellu Ministru aprova planu estratéjiku ba seguransa interna 2026-2040 ne’ebé proposta ne’e aprezenta husi Ministru Interiór, Francisco da Costa Guterres, tanba planu estratéjiku 2011-2030 nian ne’e ninia implementasaun la’o ladun di’ak.
Planu ida-ne’e estabelese enkuadramentu estratéjiku longu prazu nian ba traballu husi Ministériu Interiór no komponente sira seluk husi Sistema Seguransa Interna nian, ne’ebé hatudu kompromisu husi Governu Konstitusionál da-sia (IX) hodi promove ambiente dame, estabilidade no seguransa, nu’udar kondisaun esensiál sira ba dezenvolvimentu sósiu-ekonómiku sustentável Timor-Leste nian.
“Ami iha planu estratéjiku no ohin ami halo aprezenta tanba atu hadi’a fali planu estratéjiku uluk husi 2011-2030 ba seguransa interna nian, hafoin ami haree planu ne’e ladun implementa ho di’ak durante tinan 10 nia laran,” Ministru Interiór, Francisco da Costa Guterres, informa ba jornalista sira iha Palásiu Governu, ohin.
Tanba ne’e, nia dehan, sira halo realinamentu hamosu fali planu estratéjiku seguransa interna 2026-2040, ne’ebé define iha faze tolu atu bele sai matadalan halo servisu ho di’ak.
Dokumentu ne’e kria bazeia ba nesesidade atu atualiza no aliña fali planu estratéjiku anteriór, tuir dezafiu seguransa interna nian ne’ebé evolui no lisaun sira-ne’ebé aprende durante períodu ne’e.
Planu Estratéjiku ba Seguransa Interna 2011-2040 bazeia ba vizaun ida kona-ba futuru ne’ebé projeta nasaun ida-ne’ebé sidadaun sira moris iha dame nia laran, livre husi ta’uk no integradu iha ambiente komunidade ne’ebé seguru no progresivu.
Tanba ne’e, bainhira atu realiza vizaun ida-ne’e define misaun klaru ida ba Ministériu Interiór, ne’ebé foka liu ba planeamentu, koordenasaun, ezekusaun no avaliasaun ba polítika seguransa interna, ne’ebé orienta husi prinsípiu hanesan respeitu ba valór konstitusionál sira, prevensaun, imparsialidade, inkluzividade, artikulasaun institusionál no ligasaun entre seguransa no dezenvolvimentu.
Aleinde ne’e, planu ne’e organiza tuir faze no fahe ba períodu estratéjiku tolu 2026-2030, 2031-2035 no 2036-2040- no bazeia ba pilár transversál haat mak hadi’a kondisaun servisu, hametin kualidade prestasaun servisu nian, konsolida enkuadramentu legál no hametin parseria ho komunidade no mós parseiru nasionál no internasionál sira.
Pilár sira-ne’e fó apoiu ba dezenvolvimentu kapasidade sira husi instituisaun sira-ne’ebé iha tutela husi Ministériu Interiór inklui Polísia Nasionál Timor-Leste, Servisu Migrasaun, Autoridade Protesaun Sivíl no estrutura sira seluk ne’ebé relevante iha ámbitu seguransa interna nian.
Enkuantu, planu ne’e mós rekoñese relasaun besik entre seguransa no dezenvolvimentu, hodi integra resposta ba dezafiu sira hanesan krime transnasionál, risku dezastre naturál no fatór sosioekonómiku sira-ne’ebé influensia estabilidade sosiál.
Iha kontestu ida-ne’e, hametin kooperasaun bilaterál no multilaterál, hodi aliña ho kompromisu rejionál no internasionál, partikularmente iha ámbitu ASEAN, g7+ no Objetivu Dezenvolvimentu Sustentável, liuliu ODS 16.
Implementasaun Planu Estratéjiku ba Seguransa Interna 2011-2040 sei lidera no koordena husi membru Governu ne’ebé responsável ba seguransa interna, iha artikulasaun (servisu hamutuk) ho ministériu, órgaun soberania, autoridade lokál, parseiru internasionál, sosiedade sivíl no komunidade sira seluk sei sujeita ba mekanizmu monitorizasaun no avaliasaun regulár.
Ho desizaun ida-ne’e, Governu fó ba nasaun ne’e instrumentu orientadór ida ne’ebé klaru no abranjente atu hametin seguransa interna no kontribui ba Timor-Leste ida-ne’ebé seguru, estavel no prósperu liu.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes






