BOBONARU, 12 Fevereiru 2026 (TATOLI) – Governu Timor-Leste no Indonézia konkorda atu revee no ajusta dezeñu projetu reabilitasaun irrigasaun Maliana II hodi asegura distribuisaun bee ne’ebé proporsionál ba komunidade natar-na’in iha área fronteira.
Akordu ne’e hafoin sorumutu entre autoridade rua iha terrenu no diskusaun ne’e mosu tanba preokupasaun agrikultór husi Indonézia nian kona-ba distribuisaun bee, ne’ebé tuir dadus konsultór sira, parte Timor-Leste sei benefisia natar ektare 1.100, enkuantu parte Indonézia ektare 300 de’it.

Diretór-Jerál Kafé no Planta Industriál, Martinho Laurentino Soares, hateten hafoin diskusaun parte rua konkorda malu no husi Timor-Leste prontu orienta konsultór halo redezeñu ba intek se parte Indonézia fó dadus foun kona-ba área natar nian.
Notísia relevante: Projetu reabilitasaun irrigasaun Maliana II atinji 13%
“Nune’e, bele ajusta ho sira-nia nesesidade. Tuir informasaun, sira-nia área mós boot pur volta ektare rihun-resin hotu. Sira hakarak bee ne’e tenke fahe rua hanesan. Bee litru 100 pur segundu sira hetan litru 500 ita mós hetan 500. Ita hein sira-nia dadus mai, tempu badak ita haruka konsultan sira hadi’a dadus ne’e, konstrusaun ne’e la’o nafatin, ita hein komunidade rai rua bele hetan benifísiu hotu”, dehan.
Nia esplika katak molok konstrui projetu ne’e, Governu Timor-Leste halo ona koordensaun ho Governu sentrál Indonézia, no iha momentu ne’ebá parte Indonézia fó dadus natar pur volta ektare 300. To’o agora, parte Timor-Leste seidauk simu dadus atualizadu seluk, tanba ne’e metade rai mota iha parte Indonézia seidauk inklui iha dezeñu obra.
Sorumutu ne’e realiza iha área projetu mota Malibaka, suku Tapo-Memo, postu administrativu Maliana, munisípiu Bobonaru, ho prezensa husi Diretór-Jerál Kafé no Planta Industriál, Martinho Laurentino Soares, Diretór Nasionál Irrigasaun, Jacinto Gama, no Komandante Unidade Patrullamentu Fronteira, Superintendente Polísia Euclides Belo, no Governadór Belu, Willybrodus Lay, ho nia delegasaun no komunidade natar-na’in sira iha área fronteira.
Diretór Martinho apresia ho sorumutu ne’e iha atmosfera pás no armonia no afirma katak Governu Timor-Leste kontinua kompromete atu asegura benefísiu hanesan ba komunidade fronteira tuir orientasaun Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão.

Governadór Belu, Willybrodus Lay, esklarese vizita delegasaun Indonézia nian la’ós atu halo impedimentu ba obra ne’e, maibé buka solusaun no evita mosu konflitu entre povu rai rua iha futuru.
“Ami hato’o komunidade nia lamentasaun, tanba ha’u iha dadus katak natar ne’e iha ektare 1000. Se fó 300 signifika ita husik hela ektare 700. Iha ne’e ba oin bele hamosu konflitu foun, ne’ebé ita hakarak uza ba idaidak nia bee hanesan, tanba ita ida de’it, maun-alin”, nia dehan.
Daudaun ne’e, progresu fíziku irrigasaun Maliana II atinje ona 40,6%.
Projetu ne’e ezekuta husi empreza internasionál PT. Minarta ho kustu millaun $9-resin ho durasaun kontratu fulan 30.
Notísia relevante: PM Xanana hatuur fatuk dahuluk ba projetu irrigasaun Maliana II
Jornalista: Sergio da Cruz
Editora: Maria Auxiliadora





