HNGV rekoñese espasu iha HNGV la sufisiente no labele akumula pasiente sira

DILI, 31 Marsu 2026 (TATOLI)—Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku no Terapeutiku iha HNVG, Vidal de Jesus Lopes, rekoñese espasu iha Hospoitál Nasionál Guido Valadares kontinua la sufisiente tanba pasiente halo traferensia husi ospitál referál no rejionál sira kontinua barak nune’e la bele akomula pasiente hotu-hotu.
“Kona-ba overload ne’e akontese kuaze tinan rua ka tolu ne’e tutuir malu hela de’it. Mekanizmu hotu-hotu ospitál halo ona, agora uza fali Ospitál António Carvalho Lahane no ospitál temporáriu Tasi-Tolu mais kontínua overload, ne’e tanba fatór lubuk ida. Fatór dahuluk mak ospitál harii mais de 15 anos ona, nia númeru kama ne’ebé mak hanesan 250 to’o 300 maibé númeru populasaun aumenta. Númeru transferénsia husi munisípiu aumenta, ne’e kontribui ba overload,” Vidal de Jesus Lopes hateten ba Jornalista sira iha nia kna’ar fatin, ohin.
Solusaun ida mak presiza fasilidade saúde iha munisípiu no ospitál referál no rejionál sira presiza hadi’a atu kazu sira-ne’ebé mak dalabarak merese atu trata iha ne’ebá ne’e bele halo tratamentu iha ne’eba de’it.
“La presiza refere hotu mai iha ne’e, ida fatór ida tan mak ospitál nasionál úniku ospitál ba atendimentu kuidadu, sekundaria no tersiariu, seidauk iha ospitál privadu no ospitál públiku ida ne’ebé bele kompleta sistema atendimentu hanesan HNGV. Ita ida de’it, ne’eduni distinasaun finál pasiente hotu-hotu tenke mai iha ne’e. Hakarak ka lakohi, laiha alternativu seluk tenke transfere mai iha HNGV. Ne’ebé, parte husi Hospitál Nasionál Guido Valadares esforsu nafatin, maibé solusaun ikus liu mak uma andar lima ne’ebé sei integra iha fulan-Jullu tinan ne’e. Edifísiu andar haat ne’ebé mak sei intrega iha tinan oin, ida-ne’e bele redús ona overload iha Hospitál Nasionál Guido Valadares,” nia dehan.
Nia relata, parte HNGV esforsu nafatin koloka ba fatin sira-ne’ebé mak presiza mak Lahane, ho Tasi-Tolu mai kontinua nafatin, ne’ebé HNGV hein de’it solusaun ida mak mediu no longu prazu ne’e mak hein master plan pediatria, purvolta Juñu no Jullu hanesan ne’e bainhira inaugura ona ne’e bele hamenus ona overload no kontrusaun maternidade nian ba 2027 termina bele redús mós overlond.
Nia haktuir, dadaun ne’e Hospoitál Nasionál Guido Valadares kontinua halo transfere ba pasiente ba Tasi-Tolu no ospitál António Carvalho Lahane tanba pasiente mai la para.
“Mai hela de’it, kuandu mai hela de’it banhira espasu laiha ona no iha ne’e espasu hotu-hotu ami utiliza hotu ona. Ami-nia meeting room, ami konverte tiha ona hodi fó baixa ba pasiente, tanba espasu hotu-hotu ami utiliza hotu,” nia hateten.
Nia dehan, iha Tasi-Tolu ne’e númeru kazu dengue menus ona, entaun agora daudaun pasiente kazu 11 mak baixa hela iha ne’ebá.
” Pasiente sira-ne’ebé mak baixa iha Tasi-tolu ne’e dengue de’it. Ami konsentra de’it ba dengue tanba to’o surtu dengue ne’e menus, noiha Abríl no Maiu sira-ne’e kazu laiha ona, ita bele deside taka ka ita bele kontinua loke mais fó baixa ba pasiente ho katégoria seluk,” nia esplika.
Kada loron pasiente ne’ebé tama iha Hospitál Nasionál Guido Valadares ne’e depende, dalaruma loron ida laiha liu no dala ruma derepente númeru sa’e de’it.
“Ne’e ita labele deside nia númeru ne’e tanba ema moras ne’e laharee ba nia tempu, depois mákina servisu ne’e 24 oras, kualker oras, feriadu ka la feriadu mai ne’e tenke simu nafatin no kontinua trata nafatin. Ne’ebé, totál kama iha Lahane, Tasi-Tolu no HNGV hamutuk kuaze 600 resin,” nia relata.
Antes ne’e, Ministériu Saúde fó autorizasaun ba Hospitál Nasionál Guido Valadares halo transferénsia ba pasiente dengue ba Tasi-Tolu no Unidade kuidadu paliativu iha ospitál António Carvalho Lahane.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes

