Prezidente RAEOA konsolida natar-na’in Hau-Ana atu kuda nuu hibrida ektare 50 iha Bitopa

OEKUSI, 22 Jullu 2026 (TATOLI) – Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambenu (RAEOA), Régio da Cruz Salu, akompaña husi kompañia Souro Coconut Oil Cipriano Felix Unipesoál Lda, kuarta ne’e, konsolida no aprezenta konseitu investimentu nú hibrida ba komunidade sira iha bairru Hau-Ana, aldeia Buqui, suku Usitasa’e, sub-rejiaun Oésilo, atu kuda iha natar ektare 50 iha Bitopa.

Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, informa katak konseitu ne’e nu’udar implementasaun polítika no planu dezenvolvimentu ekonomia azul no verde iha kada nível suku, atu haree nia potensialidade ba merkadu ekonomia. Tan ne’e, Governu hamutuk ho povu tenke prepara ho objetivu redusaun pobreza, seguransa alimentár no diversifikasaun ekonómiku.

“Ohin ita mai konsolida inan-aman sira, tanba produsaun haree iha natar Bitopa, tinan-sanolu abandonadu, tanba hetan estragu husi mota no menus bee, entaun ohin ita mai konsolida sira, tanba antes ne’e xefe suku maka konvida no husu Autoridade RAEOA atu mai ko’alia kona-ba poténsia ida-ne’e, ba natar na’in-sira,” nia haktuir.

Investimentu ne’e povu maka sai na’in, Governu nia obrigasaun atu bele introdús teknolojia, haforsa sira-nia organizasaun no hametin parseiru entre komunidade no Governu sai hamutuk ba investimentu ne’e.

Autoridade ne’e énfaze katak investimentu ne’e mós la’ós kuda nú de’it, maibé iha integrasaun ba produsaun ai-han hanesan ortikultura, akuikultura no agroturízmu rasik. Konseitu ne’e nu’udar kombinasaun integradu atu harii.

“Entaun ohin ita primeiru hanesan konsolida atu fó hanoin nia vizaun no misaun ba ekonómiku, sustentavél no vizaun partisipasaun inkluzaun,” nia akresenta.

Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu salienta, Autoridade indika Bitopa tanba nia asesu ho ponte ne’e sai ikonu (Fatin deskansa), husi Pássabe atu liu ba Pante Makasar liuhusi ne’e, tanba Governu sei hadi’a fatin ne’e sai turizmu komunitária.

“Rai no nuu nafatin patrimóniu komunidade nian, Governu fasilita de’it, tanba nia objetivu atu hamoris fali ZEESM ne’e, nia impaktu ekonómia ba povu, tanba infraestrutura (projetu) barak ona hamoris de’it emprezáriu sira, enkuantu povu nafatin ki’ak, ne’e maka polítika atu hamoris povu nu’udar investimentu tanba nia merkadu iha ona,” nia afirma.

Nia hateten, rezultadu iha konsolidasaun pozitiva tebes, tanba ne’e faze tuirmai, ekipa tékniku husi Diresaun Terra Propriedade sei halo levantamentu kadastrál atu sukat rai kada komunidade sira-nia iha natar, no kompañia mós sei halo estudu ba estatutu rai inklui parte agrikultura hamutuk ho Diresaun Obra Públika atu haree ba moru protesaun no irrigasaun ba fornesimentu bee.

Notísia relevante:TradeInvest selebra akordu tékniku ho ILO dezenvolve negósiu nuu

Iha biban ne’e, natar-na’in Domingos Neno, rekomenda katak presiza konstrui moru protesaun inklui irrigasaun nune’e bele garante investimentu ne’e nia kontinuidade.

“Ami prontu no konkorda atu serbisu hamutuk atu entrega ba Governu tanb

a nia benefísiu ba ami rasik, maibé ami husu tenke hadi’a morru tanba kada tinan hetan estragu husi mota, depois bee-moos tenke harii irrigasaun tanba ami lakohi estraga de’it, ezemplu Governu ida-ne’e halo ona maibé Governu tuirmai lakohi kontinua, ida-ne’e maka husu tenke rezolve hotu morru protesaun no bee-moos, ba rai, ami prontu oferese,” nia hateten.

Adão Korea, nu’udar natar-na’in, rekomenda mós katak la’ós rezolve de’it parte mota-ninin, maibé presiza mós parte foho hun nune’e labele hamosu erosaun, tanba kada tinan sempre akontese inundasaun no estraga husi mota, inklui erosaun no mota ki’ik tuun mai husi foho hun.

“Kona-ba natar sira-ne’e, ami kontenti atu Governu halo investimentu, tanba tinan sanolu-resin ona, natar sira-ne’e abandona tanba problema bee inklui mota estraga,” nia hateten.

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo