Autoridade RAEOA sei orienta funsionáriu no agrikultór sira konserva bee-matan sira

OEKUSI, 29 Jullu 2026 (TATOLI) – Prezidente Autoridade iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambenu (RAEOA), Régio da Cruz Salu, informa katak iha tempu-badak sei implementa Programa Food for Work (hahán ba serbisu). Programa ne’e ho objetivu atu orienta agrikultór sira konserva bee-matan liuhusi halo lutu hale’u, tara-bandu, no kuda ai-oan hodi redús problema menus bee-moos iha Oekusi.
Régio da Cruz fundamenta katak, ba implementasaun programa ne’e, Autoridade RAEOA koordena ona ho Autoridade Protesaun Sivíl (APC) hodi apoia nesesidade bázika hanesan foos. Sekutór Autoridade RAEOA nian sei apoia finansiamentu $3 USD ba kada família atu enkoraza serbisu hadi’a kondisaun ambiente nian iha sira-nia besik bee-matan.
“Ami ko’alia ona APC sei ajuda ita hamutuk ho Autoridade RAEOA atu implementa Programa Food for Work, sei fahe foos no fahe dollar $3 atu enkoraza agrikultór sira, hadi’a to’os ke’e ku’ak, kuda ai-horis, alvu ba bee-matan sira hotu ida-ne’e atu hamenus problema bee-moos ba tinan sira tuirmai,” nia hateten iha salaun Konvensaun Palaban, kuarta ne’e.
Nia afirma mós katak, bainhira programa ne’e ofisializa ona, autoridade sei bandu agrikultór sira lere to’os besik bee-matan. Ai-oan sira ne’ebé kuda iha bee-matan sira mak ai-horis ne’ebé bele apoia bee nia débitu.
“Diresaun sira-ne’ebé hatama funsionáriu kazuál ho númeru barak, balun lojístika, balun asistente ne’ebé laiha funsaun, sei orienta tuun hotu ba terrenu hodi hamutuk ho agrikultór sira hodi apoia identifika bee-matan sira no kuda ai, nune’e tinan tolu kritikál tenke iha ona rezultadu, ai-oan sira tenke moris,” nia hateten.
Atu garante susesu ba programa ne’e, Autoridade Komunitária sira mak sei halo kontrolu másimu. Antes ne’e, Autoridade RAEOA hasai ona despaixu ida ne’ebé publika iha Jornál Repúblika hodi kria ekipa task-force ba dezenvolvimentu sentru ekonomia azúl no verde iha kada suku, no xefe suku sira mak sei sai koordenadór task-force iha sira-nia suku.
“Veíkulu Estadu sira, motorizada no karreta sei identifika hotu, atribui ba funsionáriu ne’ebé serbisu iha terrenu. Deskulpa ba administradór postu sira, sei la hetan tanba antes ne’e Governu fasilita ona karreta, atu kontrola programa ne’e, atu organiza agrikultór sira bele kuda iha ai-oan iha bee-matan sira,” nia hateten.
Notísia relevante:BIFANO konsege konserva bee-matan 13 iha Oé-Cusse
Iha biban ne’e, Xefe Suku Usitasa’e husi sub-rejiaun Oésilo, Tomas Ulan Colo, hato’o agradesimentu ba autoridade sira. Nia haktuir katak Programa Food for Work ne’ebé implementa iha 2021 hatudu ona rezultadu di’ak liuhusi aplika tara-bandu iha bee-matan barak. Maibé dezde 2023 to’o ohin loron, programa ne’e la realiza tan hodi rezulta bee-matan balun komesa kumpri lae ona tara-bandu.
“Uluk programa ne’e sai kapa’as tebes, ezemplu ha’u-nia suku bee-matan Oél-Lisu aplika tara-bandu labele lere to’os besik no labele tama sai, maibé ikus-ikus ne’e, komunidade komesa lere ona, ne’ebé ohin Prezidente fó sai ona katak atu implementa fali, ha’u hanoin ne’e di’ak tebes, nune’e ita bele hadi’a fali ita-nia ambiente, liliu bee-matan sira, tenke kuda ai-oan barak no tau tara-bandu, atu labele halo to’os besik área bee-matan sira, di’ak liutan kuandu tau ba área protejida,” nia hato’o ho orgullu.
Notísia relevante:PERMATIL konsege hamoris bee-matan neen iha foho Leolbatan
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

