Top

21 agostu: PN-Governu sei realiza debate proposta Orsamentu Retifikativu 2023

Governu liuhosi Vise-Ministru Asuntu Parlamentár, Aderito da Costa Hugo, no Vise-Ministru Finansa, Helder Lopes, submete ona Orsamentu Retifikativu (OR) 2023 ba Parlamentu Nasionál (PN), kinta (10 agostu 2023). Imajen Tatoli/António Daciparu.

DILI, 11 agostu 2023 (TATOLI)—Parlamentu Nasionál (PN) deside, PN no IX Governu Konstitusionál sei halo debate ba proposta Orsamentu Retifikativu 2023 iha 21 agostu.

Notísia Relevante: Governu aprova proposta Orsamentu Retifikativu 2023 biliaun $1,7

“Ohin, iha reuniaun lidér bankada deside ona debate ba proposta Orsamentu Retifikativu iha faze jeneralidade sei hahu iha 21 agostu no 22-23 agostu mak ba espesialidade, 24 agostu aprovasaun iha finál globál. Depois, iha 26 agostu, komisaun C trata asuntu Finansa Públika halo redasaun finál hodi aprezenta ba Prezidente Repúblika,” Sekretária Meza Parlamentu Nasionál, Deputadu Virgínia Ana Belo, hateten ba jornalista sira hafoin reuniaun lider bankada parlamentár iha sala konferénsia PN, sesta ne’e.

Governu hato’o pedidu urjénsia, tanba debate OR ramata Governu tenke prepara fali proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024, ne’ebé tuir Lei Enkuandramentu Orsamentál (LÉO) tenke aprezenta iha 01 outubru, entaun tempu badak tebes no PN konsidera preparadu atu debate.

Nune’e, Sekretária Meza PN ne’e hatete,n ohin reuniaun lider bankada iha ajenda ida de’it haree kalendáriu ba OR, hanesan akompaña Governu lori ona proposta OR mai PN.

“Ohin, Parlamentu Nasionál halo ajustamentu ba ninia kalendáriu, tuir saida mak aprova ona iha lider bankada katak ohin duni sei baixa ba komisaun C no komisaun sira seluk, depois hahú iha segunda (14 agostu) sei anúnsiu baixa ba Komisaun C iha plenária, hotu tiha komisaun C hahu halo ona kalendáriu para atu halo audiénsia públika,” nia dehan.

Tuir aprovasaun kalendáriu hosi reuniaun lidér bankada audiénsia públika sei hala’o durante loron tolu hahu iha 15-17 agostu ne’e.

Audiénsia públika la’ós halo iha komisaun ida-idak nian, maibé hotu-hotu hamutuk iha plenária, hafoin iha 18 agostu halo ona aprovasaun, semana tuir mai, hahú debate iha jeneralidade.

Deputada Virgínia Ana Belo hateten, tanba haree ba lei tolu kedas mak Governu pretende atu halo alterasaun.

“Lei tolu ne’ebé alterasaun mak lei Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2023 ne’ebé agora Orsamentu Retifikativu (OR), iha OR nia laran inklui alterasaun Lei Enkuadramentu Orsamentál (LEO). Iha ne’eba, iha artigu hamutuk 18 PN sei halo alterasaun hodi ajusta ba iha OR no ida tan mak lei Tribuntária nian liuliu liga taxa impostu,” nia hateten.

Governu submete proposta OR ba PN

Entretantu, kinta (10 agostu) horisehik, IX Governu Konstitusionál liuhosi Vise-Ministru Asuntu Parlamentár, Aderito Hugo da Costa, akompañadu hosi Vise-Ministru Finansa Helder Lopez submete ona proposta Orsamentu Retifikativu (OR) ho montante biliaun $1,7 ba Parlamentu Nasionál (PN).

Proposta Orsamentu Retifikativu ne’e IX Governu Konstitusionál hafoin hetan aprovasaun hosi Konsellu Ministru no tuir ajenda iha sesta (10 agostu) no iha loron ne’e Governu tenke submete ba parlamentu nasionál.

“Ohin ami mai submete proposta Orsamentu Retifikativu ba Parlementu Nasionál. Totál Orsamentu Retifikativu ne’ebé ke ami aprezenta biliaun $1,7,” Aderito Hugo da Costa hateten ba Jornalista sira iha Parlamentu Nasionál, kinta ne’e.

Orsamentu retifikativu ne’e ho pedidu karáter urjensia tanbá ho razaun ida IX Governu Konstitusionál foin aprezenta nia programa tinan lima no tuir kedan Governu mós aprova lei orgánika IX Governu.

Agora daudaun, Governu submete proposta-lei Orsamentu Retifikativu no iha tempu tuir mai Governu mós sei aprezenta tán Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024.

Tuir lei, iha loron 01 fulan-outobru 2023, Governu tenke aprezenta OJE ba parlamentu nasionál, nune’e proposta Orsamentu Retifikativu ne’ebé Governu aprezenta mai Parlamentu ne’e tenke deskusaun ho karáter urjénsia.

“Karáter urjénsia ne’e deskusaun jeneralidade bele loron ida no espesialidade loron rua, no aprovasaun finál globál iha loron ida. Maibé, ida-ne’e depende ba Deputadu sira,” Aderito Hugo hateten.

Governante ne’e subliña, iha proposta orsamentu retifikativu ne’e Governu mós aprezenta proposta lei rua ne’ebé mak IX Governu halo ona alterasaun ida mak alterasaun Lei Enkudramentu Orsamentá (LEO) no alterasaun lei Tributária.

“Alterasaun ba lei tributaria liga taxa importasaun ne’ebé mak uluk Governu aanteriór hasa’e ba 5%, maibé iha proposta ami husu tún fali ba normál 2,5% hanesan rejime anteriór atu fó resposta ba preukupasaun povu ninian,” nia hateten.

Nia dehan, atu halo altersaun ka halo tán ajustamentu iha artigu hosi lei ne’e depende ba Kompeténsia Parlamentu Nasionál.

Prezidente Parlamentu Nasionál Interinu, Deputadu Alexandrino Afonso Nunes, hateten Parlamentu Nasionál simu ona proposta Orsamentu Retifikativu hosi Governu no tuir regra ne’ebe iha parlamentu nian sei submete ba iha komisaun C PN, nune’e halo paresér iha oras 24 nia laran, no sei lori ba Plenária atu delibera no baixa ba iha líder bankada sira hodi ajenda atu diskute iha líder bankada bainhira mak Parlamentu Nasionál atu halo diskusaun.

“Normamente Orsamentu ho karáter normál deskusaun jeneralidade bele loron tolu no espesialidade bele loron 10. Maibé, se ho karáter urjénsia bele iha mudansa depende ba lider bankada sira nian desizaun,” nia dehan.

Nia hateten, iha segunda-feira semana oin mak PN ita bele haree atu hahú debate orsamentu ne’e, tanba orsamentu retifikativu mós presiza atu lalais liga ho situasaun ne’ebé povu enfrenta.

Jornalista : Nelson de Sousa/Natalino Costa

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!