PN aprova projetu deliberasaun debate OR ho karáter urjénsia

DILI, 14 agostu 2023 (TATOLI)—Parlamentu Nasionál (PN), segunda ne’e, liuhosi reuniaun plenária aprova projeitu deliberasaun númeru VI/6, primeira prosesu urjénsia relativa tramitasaun ba proposta-lei númeru 15/2022, 21 dezembru Orsamentu Jerál Estadu (OJE) ba 2023.
Notísia Relevante: 21 agostu: PN-Governu sei realiza debate proposta Orsamentu Retifikativu 2023
Aleinde ne’e, inklui lei númeru 2/2022, 10 fevereiru Enkuadramentu Orsamentál Jerál Estadu no Jestaun Finansa Públika no alterasaun daruak lei númeru 8/2008, 30 juñu lei Tributária.
“Rezultadu votasaun afavór 42, kontra ida, abstensaun 21 nune’e projeitu rezolusaun ne’e pasa,” Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, fó sai iha sala plenária PN.
Nia hateten, deliberasaun prosesu karáter urjénsia proposta-lei ne’ebé iha Governu husu ho karáter urjénsi no prosesu Orsamentu Retifikativu espesiál regula ona iha rejimentu, nune’e hosi bankada Governu CNRT ho PD aprezenta projetu deliberasaun ne’e.
Deputadu proponente, Patrocino Fernandes, hateten submete projetu deliberasaun ida-ne’e tanba Governu justifikasaun pedidu urjénsia deskreve razaun sira aprova hodi fó biban ba Governu halo intervensaun lalais ba nesesidade povu nian.
Xefe bankada FRETILIN, Aniceto Longuinhos Guterres Lopes, hateten laiha ona sentidu atu halo deliberasaun ne’e elabora prazu iha oras 24 nia laran, no nia solusaun proposta-lei orsamentu baixa tiha ona ba komisaun C trata asuntu finansa públika fó prazu uteis loron neen bele halo ajenda ba de’it debate iha jeneralidade ona, deliberasaun ne’e sentidu uitoan kona-ba prazu, nune’e la presiza deliberasaun ne’e.
Antes ne’e, reuniaun líder banakada deside ona hahu iha loron 21 fulan agostu ne’e sei hahú ho IX Governu Konstituisionál halo debate ba proposta Orsamentu Retifikativu (OR) 2023.
“Ohin, iha reuniaun lídér bankada deside ona debate ba proposta Orsamentu Retifikativu iha faze jeneralidade sei hahú iha 21 agostu no 22-23 agostu mak ba espesialidade no 24 agostu aprovasaun iha finál globál, depois iha 26 agostu komisaun C trata asuntu Finansa Públika halo redasaun finál hodi aprezenta ba Prezidente Repúblika,” Sekretária Meza Parlamentu Nasionál, Deputadu Virgínia Anabelo, informa ba jornalista sira hafoin reuniaun lidér bankada parlamentár iha sala konferénsia PN, sesta ne’e.
Governu hato’o pedidu urjénsia ba debate ne’e, tanba debate OR ramata Governu tenke prepara fali proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024, ne’ebé tuir Lei Enkuandramentu Orsamentál (LÉO) tenke aprezenta iha 01 outubru, entaun tempu badak tebes no PN konsidera preparadu atu debate.
Nune’e, Sekretária Meza PN ne’e hateten ohin reuniaun lidér bankada iha ajenda ida de’it haree kalendáriu ba OR, hanesan ita akompaña Governu lori ona proposta OR mai PN.
“Ohin, Parlamentu Nasionál halo ajustamentu ba ninia kalendáriu, tuir saida mak aprova ona iha lidér bankada katak ohin duni sei baixa ba komisaun C no komisaun sira seluk, depois hahú iha segunda-feira 14 agostu sei anúnsiu baixa ba Komisaun C iha plenária, hotu tiha komisaun C hahu halo ona kalendáriu para atu halo audénsia públika,” Nia dehan
Tuir aprovasaun kalendáriu hosi reuniaun lidér bankada audénsia públika sei hala’o durante loron tolu hahu iha 15-17 agostu ne’e, no audiénsia públika la’ós halo iha komisaun ida-idak nian, maibé hotu-hotu hamutuk iha plenária, hafoin iha 18 agostu halo ona aprovasaun, semana tuir hahú debate iha jeneralidade.
Deputada, Virgínia hateten, tanba haree ba lei tolu kedas mak Governu pretende atu halo alterasaun.
“Lei tolu ne’ebé alterasaun mak lei Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2023 ne’ebé agora Orsamentu Retifikativu (OR), iha OR nia laran inklui alterasaun Lei Enkuadramentu Orsamentál (LEO) iha ne’eba iha artigu hamutuk 18 PN sei halo alterasaun hodi ajusta ba iha OR no ida tan mak lei Tribuntária nian liliu liga taxa impostu,” nia hateten.
Enkuantu Parlamentu Nasionál simu ona Proposta Orsamentu Retifikativu hosi Governu iha loron 10 fulan agostu ne’e.
Prezidente Parlamentu Nasionál Interinu, Alexandrino Afonso Nunes, mak simu proposta Orsamentu Retifikativu tinan 2023, hosi Vise Ministru Asuntu Parlamentár, Adérito Hugo da Costa, akompañadu hosi Vise Ministru Finansa, Helder Lopes, iha gavinete Vise PN nian.
Proposta OR ne’ebé aprezenta ho montante biliaun $1.7 ne’e ho karáter urjénsia tuir planu no nesesidade ne’ebé Governu define.
Iha Proposta OR ne’e, Governu aprezenta mós proposta-lei ba alterasaun dahuluk Lei númeru 15/2022, loron 21 fulan dezembru, kona-ba Orsamentu Jerál Estadu ba tinan 2023 no Lei númeru 2/2022, loron 10 fevereiru, kona-ba enkuadramentu ba Orsamentu Jerál Estadu no Jestaun Finanseira Públika no alterasaun daruak Lei númeru 8/2008, loron 30 fulan-juñu, Lei Tributária.
Notísia Relevante: Governu aprova proposta Orsamentu Retifikativu 2023 biliaun $1,7
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

