CAC husu kargu xefia sira iha Oekusi deklara rikusoin ho loloos

OEKUSI, 14 Maiu 2025 (TATOLI) – Komisaun Anti Korupsaun (CAC, sigla portugés),  husu ba kargu xefia sira iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) atu partisipa no koopera ho CAC iha prosesu deklara rikusoin no bens interese ho loloos.

Komisáriu CAC, Rui dos Santos Pereira, hateten objetivu prinsipál husi arrolamentu ne’e, atu rekolla informasaun ne’ebé loloos, daudaun ne’e, CAC karta notifikasaun hato’o ona iha kada Sekretáriu Rejionál idak-idak, liuliu ba rekursu umanu, atu rekolla dadus kargu xefia no funsionáriu ne’ebé servisu hanesan responsavél iha área reseita.

Nune’e, hafoin aprezenta fila-fali lista ba CAC, anexa mós ho formuláriu manual arrolamentu, hodi priénxe deklarante ho agregadu familiar, atu bele hatama iha sistema.

“Ami mai iha ne’e iha segunda ne’e, ohin loron tolu ona, mai liuliu ba kargu xefia sira, kona-ba deklarasaun rikusoin agora la’o hela sei termina iha segunda semana oin, ne’ebé ha’u husu koopera atu hato’o ho loloos, tanba tinan kotuk Autoridade RAEOA ema lubun mak kona penalti ka koima, no inklui ba hatan iha parte justisa, ne’ebé ho prezensa ekipa husi CAC, husu ita-nia kooperasaun atu deklarasaun rikusoin hodi hatama iha sistema ne’ebé CAC estabelese ona,” nia dehan iha Oekusi, ohin.

Notísia relevante:CAC rekolla koima $93.321,87 husi infratór aprezenta deklarasaun rikusoin tarde

Nia informa, iha tinan 2024, kargu xefia sira iha 400-resin mak kona koima, maibé ida-ne’e implementa depoizde Komisáriu CAC simu pose, sira-ne’ebé iha tinan hirak kotuk la konsege aplika ona koima liuliu 2022 ba kotuk.

“Maibé dezde komisáriu ejiste, ita implementa iha 2024 to’o agora, ami espera katak tinan ne’e menus, maibé afinál sa’e, iha 8000-resin no 2000-resin mak kona pinalti ka koima, ne’e husi rai bo’ot to’o munisipíu sira hotu, ne’ebé ho prezensa CAC, ami bele partilla informasaun, problema iha ne’ebé, oinsa atu rezolve tanba fulan ida, husi loron 01 to’o 31 Janeiru ne’e, kargu xefia balu tenki update fali atu deklara rikusoin, balu simu pose foun, lei ne’e hateten, na’in-hira tenki ba ona arrola ita bo’ot sira-nia rikusoin, maibé iha prátika, kargu xefia sira simu ona pose, la preokupa atu deklara sira-nia rikusoin, ne’e mak dalaruma saláriu koa 25% mak foin hakfodak,” nia afirma.

Nia informa, iha lei númeru 7/2020, mós  hateten katak, ba asesór sira mós lei ne’e abranje hotu, no funsionáriu sira-ne’ebé servisu iha área risku, ne’e mós tenki deklara administrasaun finansa, lojístika, aprovizionamentu, engineiru sira-ne’ebé liga ho servisu tékniku, lei ne’e prevista mós, sira tenki deklara.

Aliénde sira-ne’ebé kargu sesante ona, tuir lei hateten katak, karik mandate tinan ne’e remata, sei kontinua deklara tinan tolu tutuir malu, depoizde liu tiha tinan tolu, kuandu la hetan tan kargu foun ruma, entaun tama iha sistema post  ezersisíu hodi taka ona naran.

“Iha futuru hetan tan kargu foun ruma, entaun CAC sei loke de’it baze dadus ne’ebé antes ne’e, deklara ona, ne’ebé deklara rikusoin ne’e la’os ita rejista atu hatene semak rikuliu no ki’akliu, maibé ne’e obrigatóriu atu fasilita setór justisa sira liuliu liga ho prosesu ba kazu korupsaun nian,” nia hateten.

Notísia relevante:CAC disemina rejime deklarasaun rikusoin ba Kargu Xefia Agência TATOLI, I.P

Iha biban ne’e Sekretáriu Rejionál ba Asuntu Administrasaun, Andre La’o, hateten, autoridade RAEOA nakloke, tanba honobjetivu atu hadi’a lala’ok administrasaun iha Oekusi.

“Ita Oekusi nakloke, horsehik dirijente balun konsege deklara ona, maibé númeru fiksa bainhira deklara ona maki ta foin hatene na’in-hira mak deklara, nu’udar autoridade hanesan mós kaer kargu ida, ha’u prontu koopera hodi susesu ita-nia dezenvolvimentu rai ne’e, iha setór hotu-hotu, meiu deklara rikusoin, atu prevene lala’ok administrasaun ne’ebé la’o ladun di’ak karik tenki banati tuir saida mak CAC preve ona iha lei númeru 7/2020 ne’e rasik,” nia hateten.

Tuir kaléndariu husi CAC, sei husu kargu xefia sira iha Oekusi atu deklara rikusoin durante semana ida hahú iha loron 12 sei termina iha loron 19 Maiu 2025 ne’e.

Entretantu, lei númeru 7/2020, 26 agostu kona-bá Medida Prevensaun no Kombate Korrupsaun (MPCC) tama ona iha vigór, iha 22 fevereiru 2021. Lei ne’e prevee iha kapitulu II Regime de Declaracão de Rendimentos, Bens e Interesses hosi artigu 27 to’o artigu 58.

Notísia relevante:CAC halo adverténsia ba kargu xefia 300 relasiona deklarasaun rikusoin

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Florencio Miranda Ximenes