iklan

NASIONÁL

TATOLI-RTTL la tama iha lista reforma I.P no E.P

TATOLI-RTTL la tama iha lista reforma I.P no E.P

Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes. Imajen Tatoli/Francisco Sony.

DILI, 29 Agostu 2025 (TATOLI)—Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes hateten Agênsia Notisioza Tatoli, Institutu Públiku (TATOLI, I.P) no Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL, E.P) mantein sira-nia estatutu no latama ba lista reforma IP no EP, ne’ebe daudaun ne’e Governu Konstitusionál da-sia halo avaliasaun ba prosesu reestruturasaun.

Notísia Relevante: Alterasaun dekretu-lei kriasaun TATOLI fó kompeténsia ba KD halo servisu ho di’ak

“Maibe RTTL no TATOLI sei latama iha lista reforma tamba sira-nia produtividade ne’ebé mak hatudu ho rezultadu di’ak. Iha polítika Governu Konstitusionál da-sia (IX) atu reestrutura ba Institutu Públiku no Empreza Públika sira ho objetivu atu hadi’a sistema jestaun no hamenus,”  Sekretáriu Estadu ne’e informa ba Agência Tatoli iha ninia kna’ar fatin, Palásiu Governu, ohin.

Governu mós haree katak órgaun mídia komunikasaun rua ne’e dezenvolve ho di’ak, nune’e sira bele kontinua habelar informasaun no kumpre tuir ida-idak nia misaun ne’ebé permite husi Governu.

Aleinde ne’e, Governu mós aprova ona Dekretu-Lei nú. 21/2017 ne’ebé kria Tatoli-Agênsia Notisioza Timor-Leste, I.P, nune’e husi alterasaun ne’e bele responde mós polítika Governu nian ba mudansa I.P no E.P.

Nia esplika, nune’e TATOLI no RTTL hanesan kanál ofisiál Estadu nian no ógaun rua ne’e nafatin iha permanente hanesan Empreza Públika no Intitutu Públiku.

Agência TATOLI

Agência TATOLI, Instituisaun Públiku (TATOLI, I.P) nu’udar ajénsia ofisiál Estadu Timor-Leste nian. Ezisténsia Agência TATOLI, I.P mai hosi inisiativa Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), iha 2012-2017.

Agência TATOLI, I.P nu’udar transformasaun hosi ETNA (East Timor News Agency), ne’ebé nakfila ba ANTIL (Agência Notisioza Timor-Leste). Ajénsia Estadu ne’e hetan aprovasaun iha Konsellu-Ministru no públika iha Jornál Repúblika iha loron 14 marsu 2016, nu’udar embriaun ho naran ANTIL.

ANTIL ne’e lansa hosi Primeiru-Ministru, Rui Maria de Araújo, iha loron 27 juñu 2016. Iha marsu 2017, Konsellu-Ministru aprova ANTIL sai TATOLI, nu’udar ajénsia ofisiál Estadu Timor-Leste nian no publika iha Jornál Repúblika. TATOLI ho nia estatutu rasik nu’udar Institutu Públiku (IP).

Objetivu primeiru estabelese ajénsia estadu Timor-Leste mak sai fonte informasaun ofisiál Estadu Timor-Leste ne’ebé iha kapasidade no kbiit elabora produtu informasaun no notísia ne’ebé nesesita hosi públiku utilizadór informasaun iha eskala nasionál, rejionál no internasionál.

Segundu, nu’udar implementadór konstituisaun ne’ebé sai dever Governu nian atu fó servisu oferesimentu informasaun ne’ebé kredivel no loos nomós sai direitu informasaun sosiedade Timor-Leste ne’ebé garantidu hosi artigu 40 no 41 konstituisaun Timor-Leste nian.

Terseiru, nu’udar instituisaun komunikasaun informasaun, Agência TATOLI.IP la’ós de’it sai produtór informasaun maibé mós bele iha papel nu’udar “National information clearing house” ne’ebé iha tarefa fó klarifikasaun no informasaun serteza, halakon misinformasaun no disinformasaun. Bele sai nu’udar “área istória” no “eskritór istória” pátria, nasaun, sosiedade nomós nu’udar “maklibur no fornesedór informasaun públiku”.

Kuartu, halo Agência Notisioza TATOLI, I.P nu’udar padraun minimál kompeténsia jornalístika ba jornalista Timor-Leste ne’ebé sempre bele prodús produtu informasaun-kareira jornalístika ne’ebé iha kualidade tuir dinámika sosiál no nesesidade informasaun sosiedade nian.

“Fenómena no dinámika sosiál” ne’ebé “dinámika komunikasaun” ne’ebé estimula ho dezenvolvimentu teknolojia komunikasaun-informasaun lori konsekuénsia iha Timor-Leste ho paradigma nesesidade informasaun públiku iha ne’ebé TATOLI nu’udar ajénsia notísia nasionál Timor-Leste ne’ebé la’ós de’it ezije atu bele fornese pakote informasaun iha kontextu “mainstream” maibé iha futuru bele mós prodús informasaun alternativa ho karáter “taylor made” ne’ebé propoen hosi utilizadór informasaun determinada.

TATOLI nu’udar ajénsia notísia Timor-Leste ho karáter multikanál, multimedia, multiplataforma no multitarefa ne’ebé bele mós dezenvolvidu no iha funsaun nu’udar sentru produsaun filme no dokumentasaun nasaun, sentru opiniaun públiku nomós fórum informasaun públiku, sentru jestaun arkivu no dokumentu nasaun nomós sentru edukasaun-formasaun peskiza no dezenvolvimentu komunikasaun aplikada.

Funsaun oioin, papel, abilidade no feramenta komunikasaun institusionál ajénsia notisioza ne’e iha nia tempu bele fonte konsumu ba ajénsia notisioza ne’ebé posibilita ajénsia notísia Timor-Leste ne’e moris, krexe no dezenvolve nu’udar instituisaun komunikasaun ho karáter “income generate” (bele rezulta konsumidór) no la bebeik nu’udar “cost center” (sai pezu finanseiru).

TATOLI, I.P nu’udar ajénsia notísia nasionál Timor-Leste ne’ebé moris, krexe, ne’ebé dezenvolve ho jestaun ne’ebé profisionál, apoiadu hosi rekursu umanu ne’ebé kompetente ho apoiu saláriu minimál ne’ebé sufisiente no ho apresia kompeténsia no kapasidade nia jornalista sira halo, bele sai “modelu” no “padraun indústria komunikasaun-informasaun no prátika jornalístika” futuru ne’ebé ho kualidade-dignidade nu’udar inventáriu nasionál Timor-Leste.

Jornalista : Alexandra da Costa

Editór       : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!