DILI, 07 Maiu 2026 (TATOLI)—Diretór Nasionál Infraestrutura Komunikasaun (DNIK), Ambrosio Amaral, klarifika projetu instalasaun antena Starlink iha sede suku 450 ne’ebé implementa husi empreza Vorakai ne’e provizóriu la’ós permanente.
Notísia Relevante: Empreza Vorakai sai retallista ofisiál ba servisu internét Starlink iha Timor-Leste
Nia hatutan, instalasaun ne’e temporária de’it hodi fasilita ba dezentralizasaun prosesu polítika podér lokál no desentralizasaun admiinistrativa, tanba pedidu ne’e sira simu husi Ministériu Administrasaun Estatal (MAE).
“Razaun ita uza Starlink tanba ita-nia fibra ótika seidauk bele fornese instalasaun to’o nivél suku liuliu área rurál no Starlink bele konekta sistema National Connectivity Project (NCP) DNIK nian. Aleinde ne’e, tanba kondisaun no daudaun ne’e ita laiha orsamentu kapitál menór ne’ebé bele prevee fundu hodi sosa ekipamentu sira, tanba ne’e mak temporariamente ita uza antena Starlink durante fulan ualu,” Diretór ne’e informa ba jornalista sira iha nia kna’ar fatin, Kaikoli, ohin.
Aleinde ne’e, nia hatutan, servisu iha sede suku sira-ne’ebé durante ne’e sofre ba internet no sira monta ba sede suku ne’ebé asesu ona eletrisidade.
“Ami mós sofre orsamentu tanba antes ne’e osan ne’ebé aloka mai DNIK hamutuk millaun $2.9, maibé tinan ida-ne’e tun ba millaun $1,9. Tinan oin, ami sei halo proposta ba kapitál menór, tanba programa Governu nian ne’e hakarak ka lakohi ita tenke realiza dunia,” nia dehan.
Nia dehan, Governu aluga de’it Starlink nia antena tanba Governu selu de’it internet service kada fulan ba sede suku ida $150 ho totál hamutuk rihun $540, uza osan bens servisu ne’ebé la’ós sosa tomak ninia ekipamentu.
Antes atu instala mós, DNIK halo ona tryal out no konkursu públiku ne’e hahú iha tinan kotuk no sira konsege instala ona antena ba sede suku 435, seluk foin atu instala.
“Projetu ne’e ajudikasaun, tanba Vorakai iha kapasidade tékniku no finanseiru. Tanba ami mós koko uluk molok implementa no lei mós fó dalan ba konkursu públiku ho tipu ajudikasaun direta,” nia esplika.
Entretantu, kona-ba instalasaun fibra ótika to’o ona nivel postu administrativu, enkuantu suku sira iha área rurál seidauk instala tanba ekipamentu seidauk kompletu.
“Ami laiha intensaun polítika atu fó projetu ba malu, tanba ne’e servisu interministeriál, nune’e prosesu hotu justu tuir servisu tékniku nian. Nune’e, DNIK iha papel atu asegura konetividade ba ba instituisaun públiku iha Timor laran tomak inklui sede suku,” nia dehan.
Entretantu instalasaun fibra ótika ba instituisaun públiku daudaun ne’e hamutuk 606 inklui iha munisípiu.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes




