OEKUSI, 15 Jullu 2026 (TATOLI) – Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA), Régio da Cruz Salu, kompromete katak sei rezolve kestaun transferénsia fundu subvensaun públika ho valór 60% ba Organizasaun Naun Governamentál (ONG) hamutuk 28 iha Oekusi. Solusaun ne’e sei hala’o liuhusi reajustamentu (embarrument/barramento) iha Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026, no konsidera katak antes ne’e autoridade foin transfere de’it 40%.
Régio da Cruz Salu informa katak desizaun ne’e bazeia ba kompromisu no selebrasaun kontratu legál ho organizasaun sosiedade sivíl sira ba porsentu 100 (100%) ne’ebé realiza ona iha tinan-2025. Maibé, iha prosesu pagamentu, foin mak halo transferénsia 40%.

Tanba ne’e, nu’udar autoridade másimu iha rejiaun ne’e, nia promete katak iha tempu-badak sei rezolve kestaun ne’e liuhusi mekanizmu embarrument iha OJE 2026.
Ezersísiu internu ba ajustamentu orsamentu
Prezidente RAEOA haktuir katak daudaun ne’e sira-nia parte halo hela ezersísiu internu hodi nune’e bele kobre fali nesesidade hirak-ne’e.
“Neste momento ami halo hela ezersísiu internu atu halo barrument, tanba proposta aprovasaun OJE 2026 la konsege aprova proposta alokasaun ba fundu subvensaun públiku rihun $800-resin ba iha Unidade Promosaun Inkluzaun Jéneru Inkluziva Sosiál (UPIJIS) nian iha RAEOA kobre mós ita-nia obrigasaun 60% ba parsériu benefisiáriu ba subvensaun públika 2025 nian, maibé ida-ne’e nia montante ladún barak tanba la prevee, Autoridade RAEOA sei halo ezersisíu,” nia hateten ba jornalista sira iha Oekusi, tersa ne’e.
Notísia relevante:Autoridade RAEOA selebra kontratu ho ONG 28 apoia fundu rihun $300-resin
Nia hateten mós katak prosesu ezersísiu ne’e la’o nafatin, no Autoridade sei halo tan ezersísiu ida ho Diresaun Rejionál Saúde, tanba rúbrika orsamentu 2026 sei uza nafatin estrutura anteriór antes aprovasaun diploma ministeriál foun ne’e sai.
“Ne’ebé, posibilidade semana ne’e rezultadu husi ezersisíu internu ne’e ita tenki aloka ona ho nia valór ba nesesidade atu selu 60% ba parsériu sira, ha’u rasik enkoraza parsériu sira-ne’ebé uluk hetan ona 40% atu serbisu hamutuk ho Diresaun Rejionál Asaun Sosiál nune’e bele kompleta rekezitu ba elaborasaun relatóriu 40%, nune’e bainhira finaliza embarroment bele kontinua ba prosesu tranferénsia tanba ita tenki rezolve iha OJE 2026 ne’e,” nia subliña.
Preokupasaun Sosiedade Sivíl
Iha parte seluk, Diretór Organizasaun Naun Governamentál (ONG) Asosiasaun Haburas Kapasidade Agrikultura no Ekonomia (AHCAE), Domingos Ati, hato’o ninia preokupasaun kona-ba atrazu ne’e. Nia esplika katak iha tinan-2025, Autoridade RAEOA selebra ona akordu subvensaun públiku ho kontratu legál ba pursentu 100 (100%), maibé realidade foin mak simu 40%.
“Ami ho rekursu rasik ezekuta programa prioridade sira ba komunidade atinje ona 100% maibé maibé fundu transferénsia 60% to’o agora sedauk distribui to’o taka ona tinan fiskál 2025 nian, no konsege koordena kedas iha mumentu ne’ebá maibé iha resposta katak, osamentu la sufisiénte, maibé iha kontratu legál ne’e ami asina ho Prezidente Autoridade RAEOA ba 100% la’ós 40%, ne’ebé ami kontinua hein,” nia hato’o iha Oekusi, foin lalais ne’e.
Notísia relevante:Régio Salu komprometidu sei ezekuta fundu sosiedade sívil iha mandatu fulan tolu
Enkuadramentu orsamentál
Tuir dokumentu livru Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2025 RAEOA nian, iha alokasaun orsamentu ba Transferénsia Públika ba Divizaun Gabinete Prezidente Autoridade (GPA) nian ne’ebé okupa 20.70% (ekivalente ba $920,760.00).
Husi montante ne’e, alokasaun orsamentu ikus liu mak Transferénsia Públika ne’ebé okupa 7% ho objetivu atu apoia parseiru dezenvolvimentu sira hanesan Programa Nasaun Unida ba Dezenvolvimentu (PNUD), ONG lokál sira, no seluktan.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




