Funsionáriu ajente-kontratadu 1.033 ejize Autoridade RAEOA renova kontratu

OÉ-CUSSE, 05 abríl 2024 (TATOLI) – Funsionáriu ajente administrasaun públika no kontratadu hamutuk na’in-1.035 ejize ba Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA), lideradu Rogério Tiago Lobato, atu renova sira-nia kontratu, tanba funsionariu sira-ne’e la’ós nomeasaun polítika maibé nu’udar funsionáriu selesaun púr-méritu hosi Lei Funsau Públika (CFP, sigla portugés) tama tuir prosesu vaga konkursu públiku.
“Ami funsionáriu ajente administrasaun públika hamutuk 432 no kontratadu 601, durante ne’e kumpre duni no la’o tuir orientasaun Prezidente Autoridade, atu koopera no kolabora ho superiór no funsionáriu hotu iha kada instituisaun hanesan Sekretáriu Rejionál sira, hodi hein desizaun ba renovasaun kontratu servisu, maibé to’o ohin loron tama ona ba fulan-abríl seidauk iha serteza mai ami,” Portavós Domingos Ulan Taela, liuhosi konferénsia imprensa hala’o iha Jardín Oébau, Oé-Cusse, sesta ne’e.
Notísia relevante: Profesór kontratadu 151 iha Oé-Cusse husu direitu atu tama ba ingresu espesiál
Domingos Ulan Taela, nu’udar portavós funsionáriu 1.035, selembra hikas diskursu Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão iha serimónia pose Prezidente Autoridade RAEOA no membru Autoridade sira, katak Autoridade foun ida-ne’e hetan nomeasaun atu servisu hamutuk ho ema Atoni-oan sira Oé-Cusse Ambeno.

Aliénde ne’e mós, diskursu Prezidente Autoridade RAEOA, Rogério Tiago de Fatima Lobato, promete, atu servisu hamutuk ho ema Atoni-oan hotu atu lori dezenvolvimentu ba oin, maibé realidade to’o ohin loron Prezidente Autoridade ho nia membru sira hotu, servisu hamutuk ho ema balun de’it no ema balun diskrimina hela.
Iha loron 17 fevereiru, Prezidente Autoridade RAEOA rasik, realiza enkontru ofisiál ida hamutuk ho pontu fokál funsionariu ajente administrasaun públika no kontratadu sira, iha Sonaf (reino) Oésono iha horas tuku 07h00 to’o 08h11 Otl.
Iha momentu ne’e, Prezidente Autoridade, informa ba funsionáriu hotu, katak funsionáriu ajente administrasaun públika no kontratadu sira sei kontinua servisu maibé presiza koopera, kolabora no servisu hamutuk iha instituisaun idak-idak ne’ébé servisu bá.
“Maibé deklarasaun ida-ne’e laiha realizasaun to’o tempu ida-ne’e,” nia hateten
Notísia relevante:Funsionáriu 86 iha agrikultura Oé-Cusse servisu ho voluntáriu
Nia informa, haktuir iha Lei Funsaun Públika, númeru 5/2009, loron 15, fulan jullu, alterasaun dahuluk hosi Lei númeru 8/2004, loron 16 fulan juñu, aprova estatutu ba Funsaun Públika, sita katak ajente administrasaun públika mak ida-ne’ebé laiha estatutu hanesan funsionáriu públiku.
Maibé administrasaun públika iha nesesidade atu kontrata tuir termu sertu hodi dezempeña kna’ar ne’ebé teknikamente públika, la’ós funsionáriu públiku maibé kontratadu termu fixu ne’ebé uza atu hala’o funsaun ba públiku ne’ebé naturalidade ne’e la posivél atu hala’o.
Portavós Domingos Taela, sita iha ártigu 49, kona-bá diretu no regalia sira husi funsionáriu no ajente administrasaun públika iha administrasaun públiku, katak, tenke hala’o funsaun ba iha fatin ne’ébé nia hetan nomeasaun bá, simu vensimentu no remunerasaun sira, hatuur nanis iha lei, hetan kondisaun serbisu ne’ebé natoon no protesaun.
Nune’e mós sei hetan avaliasaun husi servisu fatin husi tempu ba tempu, tuir kursu ba formasaun profisionál no ba hasa’e kualifikasaun oinoin, hetan tratamentu ho loloos no ho respeitu, hetan biban hato’o liafuan rasik molok hetan kastigu, no ba hasoru ulun boot bainhira sente katak la hetan diretu ruma.
“Tanba ne’e, ami lá simu desizaun husi membru autoridade sira katak, funsionáriu ajente administrasaun públika no kontratadu labele tama ona servisu tanba kontratu termina ona iha loron 31 dezembru 2023, maibe administrativamente laiha karta notifikasaun antes kontratu termina, no bazea ba Planu Asaun Anuál (PAA) 2024, saláriu husi ajente administrasaun públika no kontratadu sira hotu, prevee ona tuir tabela saláriu vensimentu, la’ós bens servisu,” nia afirma.
Tan ne’e, funsionáriu sira-ne’e konsidera desizaun ne’ebé fó sai hosi Autoridade sira, hanesan má-jestaun no má-administrasaun.
Nune’e ejize ba Autoridade RAEOA, lideradu Prezidente Autoridade, Rogério Tiago Lobato, ho pontu sia (9) maka hanesan tuir mai ne’e.
Dahuluk, lamenta ho desizaun Sekretáriu Regionál sira bainhira hapara hotu ajente administrasaun públika no kontratadu sira iha divizaun hotu-hotu, tanba dezisaun refere kontráriu ho orientasaun husi Prezidente Autoridade RAEOA, katak husu ba funsionáriu hotu atu koopera no kolabora.
Daruak, lamenta ho dezisaun husi Prezidente Autoridade da RAEOA tanba la fó informasaun serteza ba timoroan hirak-ne’e depoisde hetan posse to’o ohin loron, no dezisaun refere haburas má-administrasaun no la fó benefísiu ba dezenvolvimentu iha RAEOA.
Datoluk, lamenta ho Sekretáriu Regionál Terra no Propriedade, bainhira funsionáriu ajente administrasaun publika no kontratadu ba iha edifisíu duni sai no taka odamatan. Hahalok ida-neé, imorál, diskriminasaun, nepotizmu no prátika hahalok familiarizmu ba Atoni-oan.
Dahaat, lamenta ho liafuan promesa husi Presidente Autoridade ne’ebé hateten bá funsionáriu ajente no kontratadu, iha Sonaf (reinu) Oésono, katak sei tún direta ba kada Sekretáriu Regionál sira hodi ko’alia kona-bá distinu funsionáriu ajente no kontratadu.
Notísia relevante:PA RAEOA identifika funsionáriu balun kontratu ramata maibé kontinua serbisu
Pontu dalima, kontra desizaun husi Sekretáriu Rejionál sira, tanba kontinua prátika aktu familiarizmu iha instituisaun públika, tanba prepara extende kontratu ho tipu kontratu kazuál iha kada divizaun hili malu de’it, laiha profesionál no neutralidade ba dezisaun.
Daneen, kontra dezisaun husi membru Autoridade tomak iha RAEOA, bainhira kontrata ema la haree ba nesesidade servisu iha divizaun hotu-hotu, laiha proporsionalidade entre rekursu umanu ho nesesidade servisu iha instituisaun públika.
Dahitu, bainhira Prezidente Autoridade vízita Diresaun Regionál sira iha RAEOA, verbalmente sempre ko’alia, katak sei extende kontratu. Piór liután Prezidente Autoridade da RAEOA, hateten Governu bele monu maibé Estadu labele monu.
Daualu, hakarak hatene loloos, katak desizaun husi Autoridade RAEOA, sé loos mak bele foti desizaun, no sé loos mak ezekuta orden ka despaxu Prezidente Autoridade, serake akompaña situasaun durante ne’e membru autoridade ida-idak foti nia desizaun rasik.
Dasia, haree ba situasaun daudaun ne’e, nu’udar funsionáriu kontratadu no ajente administrasaun públika haree ba prosesu rekrutamentu tuir Sekretáriu Rejionál sira laiha konkursu ba rekrutamentu maibé bolu malu de’it tama ba servisu la tuir lejizlasaun sira Komisaun Funsaun Publiku nian.
Hanesan regula iha dekretu-lei númeru 44/2011, loron 21 fulan setembru, segunda alterasaun dekretu-lei, númeru 34/2008, loron 27 fulan agostu, dekretu-lei númeru 22/2011, loron 8 fulan juñu, primeira alterasaun dekretu-lei númeru 34/2008, loron 27 fulan agostu, no rejime konkursu, rekrutamentu selesaun no promosaun pesoál administrasaun públika.
“Tan ne’e karik laiha desizaun serteza ba ami, maka ami husu kompensa fali ami-nia direitu ba ami-nia siguransa sosiál tanba durante ne’e serbisu tinan barak ona, hodi asegura ami iha tempu inserteza dezempregu to’o hetan fali kontratu foun,” sira husu.
“Ikusliu, ami funsionáriu 1.033, konkore iha vaga ho tipu konkursu públiku, prienxe duni rekezitu ho selesaun púr-méritu tuir Lei Funsaun Públika, nune’e ami sei kontinua ezije ami-nia direitu tuir dalan legál, tanba só úniku husi Komisaun Funsaun Publika mak bele iha kompeténsia tomak atu hapara ami, bainhira ami kontra ka viola duni norma ruma tuir estatutu funsaun públika,” nia esplika.
Notísia relevante:Profisonál saúde 91 iha Oé-Cusse serbisu voluntária, 44 termina kontratu
Iha fatin hanesan, Domingos da Costa nu’udar nu’udar funsionáriu kontratadu iha Sekretáriu Rejionál Edukasaun no Solidariedade Sosiál, nu’udar responsavél ba parke desportiva Oé-Cusse, husu ba Prezidente Autoridade persiza konsidera ejizénsia ne’e.

“Ami hakarak konsidera ami, tanba ami mós ema Oé-Cusse oan, nu’udar sidaudaunTimor-Leste, ami la’ós mai hosi nasaun seluk, ami husu de’it ami-nia bikan presiza konsidera, kuitadu ami ne’e saláriu kada fulan manán $204 atu sustenta uma laran, maibé ema sira hosi nasionál selu ho osan boboot de’it, maibé ami la kestiona, kuitadu ami manán bazea tabela funsaun públika,” nia katak.
Hatan ba ejizensia ne’e, Prezidente Autoridade RAEOA, Rogério Tiago Lobato, konsidera funsionáriu kontratadu ne’ebé ajiste antes ne’e nu’udar konfiansa polítiku, nune’e labele kontinua kontratu.

“Sira-nia kontratu remata iha 31 dezembru 2023, tanba sira konfiansa polítika hosi patrtidu FRETILIN, sé mak manán eleisaun, partidu CNRT, agora naturalmente sé mak manán nia maka ukun, no tau ema-ne’ebé konfiansa polítika, ha’u fó tempu atu sira hatudu koopera ka lae, sira barak mak la koopera, hakarak tuur de’it depois fulan to’o manán osan,” Rogério Tiago Lobato hateten.
“Ne’ebé ha’u sei haree nia asuntu ne’e, tanba imi labele husu ba ha’u atu renova kontratu, maibé sira tenke husu, sé mak fó kontratu ba sira, Prezidente Sesante la’os Sekretáriu Rejionál sesante, ne’e husik bá sira-nia direitu atu halo demostrasaun,” nia konklui.
Notísia relevante:CFP observa Servisu Saúde Oé-Cusse laiha problema kona-bá rekursu umanu
Entretantu, dadus funsionáriu ajente administrasaun públika na’in-432 iha RAEOA tuir divizaun Sekretariu Rejionál sira eziste dezde 2015 to’o 2023 maka hanesan tuir mai ne’e.
Funsionáriu iha Sekretáriu Rejionál Edukasaun no Solidariedade Sosiál hamutuk na’in-129, maibé na’in- ida de’it maka asina ona kontratu, na’in-128 seidauk, iha Sekretária Rejionál Asuntu Finansa, hamutuk na’in-135, maibé na’in-125 asina ona kontratu hela na’in-10 maka seidauk.
Iha Sekretáriu Rejionál Administrasaun hamutuk na’in-20, na’in-ida de’it maka asina ona kontratu, hela na’in-19 maka seidauk asina kontratu, iha Sekretáriu Rejionál Terra no Propriedade hamutuk na’in-hitu (7) to’o agora seidauk asina kontratu.
Iha Sekretáriu Rejionál Agrikultura, na’in-31, maibé na’in-ualu (18) asina ona kontratu, hela na’in-13, iha Sekretáriu Rejionál Saúde na’in-18, na’in-sia (9) asina ona kontratu, hela na’in-sia.
Ba fali Diresaun Rejionál Infraestrutura na’in-54 asina ona kontratu, iha Diresaun Rejionál Komérsiu no Indústria na’in-38, asina ona kontratu na’in-ida de’it, hela na’in-37 maka seidauk asina.
Nunee funsionáriu sira na’in-432 ne’e to’o agora na’in-209 maka asina ona, hela na’in-223 maka aseidauk asina kontratu.
Tuir mai kona-bá kontratu termu sertu iha RAEOA tuir divizaun Sekretáriu Rejionál ejiste dezde 2015 to’o 2023 hamutuk na’in-601 inklui profesór ne’ebé la envolve iha ingresu espesiál maka hanesan, Sekretáriu Rejionál Edukasaun no Solidariedade Sosiál hamutuk na’in-234 seidauk asina hotu kontratu, hanesan mós ho Sekretáriu Rejionál Administrasaun na’in-15 seidauk asina kontratu.
Iha Sekretáriu Rejionál Terra Propriedade hamutuk na’in-57 seidauk asina hotu kontratu, iha Sekretáriu Rejionál Agrikultura na’in-77, maibé na’in-tolu asina ona hela na’in-74, iha Sekretáriu Rejionál Saúde na’in-72, na’in-18 asina ona, hela na’in-54 maka seidauk asina kontratu.
Iha Diresaun Rejionál Infraestrutura na’in-63 asina ona kontratu no Gabinete Prezidente Autoridade nian hamutuk na’in-31, na’in-sia (9) asina ona, hela na’in-22 no aeroportu Rota do Sândalo hamutuk na’in-52, kuaze asina ona kontratu.
Nune’e funsionáriu kontratadu termu sertu hamutuk na’in-601 ne’e, sira na’in-145 maka asina ona, hela na’in-456 maka seidauk asina kontratu.
Notísia relevante: Rogério Lobato preokupa despeza no reseita husi operasaun aviaun ZEESM
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Evaristo Soares Martins

