BOBONARU, 23 Maiu 2025 (TATOLI)—Sekretáriu Estádu Dezenvolvimentu Lokál, Mateus Walfridos dos Santos Tallo, sesta ne’e, partisipa programa enkontru ho fornesedór sira-ne’ebé atu fornese materiál lokál no fabrikadu ba projetu Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS) tinan 2025 iha suku 18 ne’ebé pertense ba postu administrativu Bobonaru.
Notísia Relevante: Orsamentu 2025 ba PNDS Bobonaro labele kobre hotu suku 50
Nia husu ba fonresedór lokál sira atu servisu ho responsabilidade tuir kontratu ne’ebé selebra ona ho Servisu Munisipál apoia PNDS Munisípiu Bobonaru no Konsellu suku, tanba polítika Governu ba implementasaun programa PNDS klaru katak atu hakbi’it setór privadu lokál maibé la ezekuta la tuir kontratu sei foti sansaun rigorozu.
“Sé mak sai fornesedór ba projetu PNDS tenke iha responsabilidade labele manán tiha kontratu asina fulan haat (4), depois projetu ne’e sai fali tinan ida. Ha’u uza ha’u-nia podér tun mai Black List imi, tinan oin lalika mai tuir tan, tenke iha responsabilidade. Labele prosesu nahe (chor) tiha soe hela, xefe suku sira ho administradór postu tenke kontrola ninia durasaun tempu, kualidade importante liu, entaun tenke kontrola rai-henek ho simente la hanesan, buat sira-ne’e hotu depois tau tiha tinan ida-rua aat fali, ne’e labele. Ita estraga osan ne’e povu nina, ita tenke jere halo didi’ak para utíl ba povu,” nia hateten iha salaun enkontru administrasaun postu administrativu Bobonaru.
Governante ne’e husu ba setór privadu atu servisu ho autoridade sira iha postu no suku nune’e implementasaun projetu iha suku 18 ne’e bele la’o ho susesu.
Nia hatutan, infraestrutura bázika hanesan bee-moos, saúde, edukasaun liuliu estrada sai indikadór importante atu hakat podér lokál iha 2027, tanba ne’e presiza tebes setór privadu ho entidade hotu atu servisu hamutuk ho Governu lokál hodi aselera projetu ne’ebe implementa iha suku no aldeia.
“Ita hotu tenke servisu hamutuk liuliu setór privadu, projetu sira ita halo ne’e tenke ba oin, projetu iha setór sosiál, edukasaun, saúde estrada sira oinsá atu konekta ita-nia inan-aman sira-nia produtu agrikultura ba merkadu. Ida-ne’e importante no vizaun jerál Governu nia, ha’u hanoin ita-boot sira hanesan parseiru importante Governu nia liuliu Governu lokál. Kompeténsia PNDS ita fó ona mai autoridade ita-boot sira servisu hamutuk,” nia hateten.
Diretór Sekretariadu Apoia PNDS Autoridade Munisípiu Bobonaru, Rosario Mali, hateten regra ou matadalan PNDS tinan ne’e sei la fó toleránsia ba fornesedór ne’ebé fornese materiál atraza.
“Regra foun ne’e pedidu fornese materiál ne’e to’o loron haat nia laran de’it, se liuhusi loron haat ekipa suku halo enkontru ho xefe suku deside hapara ita-boot sira, depois iha matadalan ne’e mós ita labele hameno sasán. Ezemplu, ekipa hato’o pedidu imi telefone fali ba dehan hein lai ami sei hameno sasán, bele han to’o fulan ida ka rua, ida-ne’e mak halo implementasaun atraza hanesan tinan kotuk, atraza ne’e dala-barak mai husi fornesedór sira,” nia dehan.
Administradór postu administrativu Bobonaru, Munisípiu Bobonaru, Tomas Henriques, apela ba fornesedór sira atu fornese materiál lokál no fabrikadu ho lalais no tuir espesifikasaun ne’ebé estipula iha matadalan PNDS nian.
“Ita-boot presiza intende didi’ak, se lae hanesan tinan kotuk iha projetu ualu (8) mak ita husik hela, ne’e tanba pedidu ema haruka ba materiál mai tarde. Ne’ebé, agora ne’e fallansu labele akontese tan, tanba projetu ne’e la’ós administradór postu niam. Imi sira iha suku inklui fornesedór sira imi mak sai na’in ba projetu ne’e,” nia dehan.
Tinan ne’e, PNDS Munisípiu Bobonaru hetan alokasaun orsamentu hamutuk millaun $1,817,733 no husi montante ne’e millaun $1,635,597 (90%), aloka ba Infraestrutura no rihun $181,733 (10%), aloka ba operasionál no orsamentu hirak ne’e hodi finansia ba projetu hamutuk 50.
Enkuantu projetu PNDS 50 ne’e klasifika ba setór sira hanesan dalan, ponte no kontrolu Seias hamutuk 35, setór Bee-Moos neen (6), Saúde haat (4) no setór Edukasaun lima (5).
Notísia Relevante: Empreza Xineza labele prienxe kuotasaun ba implementasaun projetu PNDS iha Bobonaro
Jornalista : Sergio da Cruz
Editór : Cancio Ximenes





