iklan

OEKUSI

Lixu nakonu iha mota-ninin área Samoro-Pante Makasar, komunidade preokupa

Lixu nakonu iha mota-ninin área Samoro-Pante Makasar, komunidade preokupa

Komunidade sira iha bairru Samoro aldeia Sanane suku Costa sub-rejiaun Pante Makasar RAEOA, ho lixu ne’ebé butuk iha mota-ninin área Samoro nian. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

OEKUSI, 13 Novembru 2025 (TATOLI) – Komunidade sira iha bairru Samoro aldeia Sanane suku Costa sub-rejiaun Pante Makasar Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), ho lixu ne’ebé butuk iha mota ninin área Samoro nian.

Rezidente bairru Samoro, Francisco Fuca, hateten, lixu daudaun ne’e nakonu iha mota-ninin, nian observa katak, suspeita loja balun inklui saúde mós mai fakar de’it iha mota-ninin, tanba kaixa mamuk, akua mamuk, popok, daun sona ema mós mai fakar hotu.

Rezidente bairru Samoro, Francisco Fuca. Imajen TATOLI/Abilio Elo Nini

“Ami preokupa tanba afeta ba natar sira depois hafo’er ambiente mota nian, tanba soe lixu iha fatin mota-ninin, kuandu akontese udan, mota tuun lalin hotu sasán sira-ne’e fó impaktu ba espésie sira iha tasi-laran. Ami haree la’os foin akontese maibé kada tinan sempre mai fakar lixu iha ne’e, ami hase bebeik ona, maibé sira dehan fatin lixu iha Oekusi seidauk iha, ne’ebé orienta sunu motuk, maibé fó impkatu mós ba ami ne’ebé hela besik,” nia hato’o.

Notísia relevante:Lixu namkari iha mota Ponte Noefefan, Abitante Lifau preokupa

Tan ne’e, nia rekomenda ba Autoridade RAEOA liu-liu Diresaun Rejionál Administrasaun, hodi kria fatin lixu permanente ida, nune’e ema hotu bele tau fo’er iha fatin tanba ho fo’er sira-ne’e, bele estraga ema inklui animál tasi nian.

Sorin seluk, antes ne’e mós natar-na’in sira iha suku Lifau sub-rejiaun Pante Makasar, Francisco Obe, preokupadu tanba lixu barak soe namkari iha mota-ninin Ponte Noefefan nian. Tan ne’e, nu’udar natar-na’in husi suku Lifau, rekomenda ba Autoridade RAEOA, atu buka fatin permanente,

“Ami-nia natar sira iha ne’e hela, ami tauk labarik sira sai halimár hetan infus ka daun sira-neʼebé la uza ona, mangera supa raan mós mai fakar hotu iha mota-ninin ne’e, ami la’ós taka, bele maibé sunu motuk tiha, se la’e estraga ita-nia animál sira iha tasi, tanba mota ne’e iha ponte okos, kada domingu ema barak mai fase roupa. Ne’ebé, ami sujere, se bele muda kuandu tau nafatin, entaun tenke sunu rahun tiha, tanba ta’uk labarik ki’ikoan sira hetan, konserteza sei foti hodi halimar, ne’e la’ós foin mak fakar iha ne’e, maibé kle’ur ona,” nia hateten.

Notísia relevante:Autoridade RAEOA prioriza ona fatin soe lixu atu rezolve ho fundu emerjénsia

Hatan ba preokupasaun ne’e, Diretór Diresaun Rejionál Administrasaun, José Tanesib Anunu, katak, fatin lixu própriu iha Oekusi seidauk rezolvidu, dezde mandatu Prezidente Autoridade dahuluk iha 2014 to’o 2025 ne’e.

“Iha reuniaun Autoridade, ha’u levanta ona, atu orsamenta, osan ne’ebé sei iha liu-liu orsamentu 2025 nian ne’e kuandu aloka ba programa emerjénsia sira, prioridade uluk mak fatin lixu, tanba to’o agora Oekusi seidauk iha, dezde Prezidente Autoridade dahuluk to’o agora, entaun ha’u dehan iha reuniaun ne’e, ho Prezidente Autoridade katak, iha mandatu fulan nia laran, ita tenke rezolve ona fatin lixu, tanba kle’ur ona nunka rezolve,” nia promete

Notísia relevante:Garante ijiene – orden públika, SEATOU disemina dekretu-lei nú. 3/2024 iha RAEOA

Nia informa, iha mandatu Autoridade sesante identifika ona fatin iha suku Lifau, empreza konsege to’o duni fatin atu hahú aterru hodi halo konstrusaun, maibé informasaun husi komunidade sira, katak komunidade nia rai, entaun to’o agora Oekusi seidauk iha fatin permanente atu soe lixu nian,

“Agora ami-nia mandatu, sei konfirma fila-fali, los ka la’e, maibé planu autoridade ita tenke rezolve duni, iha tinan ne’e la konsege tinan oin mai, maibé ha’u prefere ona ba Prezidente Autoridade tenke rezolve tinan ne’e,” nia garante.

 

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!