iklan

EKONOMIA, OEKUSI

Programa Empreendedorizmu Oekusi sei lansa iha tempu-badak, prioridade ba feto 40%

Programa Empreendedorizmu Oekusi sei lansa iha tempu-badak, prioridade ba feto 40%

Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, aprezenta konseiti Programa Movimentu Empreendedorizmu ba grupu agrikultór sira iha Oekusi. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

OEKUSI, 16 Marsu 2026 (TATOLI) – Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), Régio da Cruz Salu, sei lansa Programa Movimentu Empreendedorizmu Oekusi, no fó prioridade ba grupu feto sira ho pursentu 40.

Notísia relevante:Programa Movimentu Empreendedorizmu, Xanana: Reziliente mak save ba susesu Oekusi

Autoridade másima ne’e, informa, Programa Movimentu Empreendedorizmu Oekusi ne’e kabe ba setór tolu liliu ospitalidade turizmu, produtividade agrikultura bázika no indústria matak.

“Prioridade ba benefisiáriu feto 40%, mai husi feto emprezáriu, feto potensiál sira no grupu feto indústria Taís, feto empreendedorizmu signifika otél no restorante na’in-sira, feto kooperativa sira no pre-kooperativa sira, ne’ebé prepara an ba, ita sei lansa ofisiál iha semana oin, 27 Marsu husi Prezidente Repúblika Avo Horta, tanba antes ne’e ita aprezenta ona ba entidade tuteladu superintendente RAEOA Primeiru-Ministru”  nia hateten iha Oekusi, ohin.

Notísia relevante:RAEOA sei inísia programa ‘Movimentu Empreendedorizmu’ iha 2026 ho objetivu lima

PA RAEOA, Régio da Cruz Salu informa, ba juventude sira 30% no 30% ba instituisaun sira, hanesan Institutu  Apoia Dezenvolvimentu Emprezariál (IADE), universidade sira, CCI-TL,  no ONG sira liliu Word Vision Timor-Leste nia grupu kooperativa no pre-kooperativa hanesan Tománsa, Cooperativa Uniaun (CU), World Neighbors (WN) ho nia grupu sira.

“Ida-ne’e maka alvu prioritáriu. Ha’u fó ezemplu CU nia membru sira rai osan kada fulan, maibé sira-nia osan tenke iha atu investe ba área produtividade, durante ne’e sira empresta osan ba atividade negósiu no atividade seluktan,” nia afirma.

Líder másimu RAEOA ne’e afirma, feto empreendedorizmu 40% nu’udar alvu, maibé restorante no otél na’in-sira tenkr konkorda ho Governu atu estandardiza, ekipa iha atu advokasia ida-ne’e atu sai kualidade, atu hasa’e sivilizasaun Oekusi nian.

Autoridade nível altu Oekusi-oan ne’e énfaze katak Programa Movimentu Empreendedorizmu ne’e sei propoin fundu espesiál ida ho nia valór rihun $500 hodi finansia programa empreendedorizmu ne’e.

Tanba fundu ba programa empreendedorizmu sosiál no dezenvolvimentu ekonomia ne’e, sei mai husi fonte tolu – primeiru mai husi Governu rasik liuhusi Autoridade RAEOA, daruak husi ko-finansiamentu, terseiru mai husi kontra partida.

Notísia relevante:Kooperativa ba peskadór Oekusi sai prioridade mós ba Programa Movimentu Empreendedorizmu   

Antes ne’e, Prezidente Autoridade RAEOA ne’e, aprezenta ona konseitu Programa Movimentu Empreendedorizmu ba Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, ho objetivu prinsipál lima atu finansia investimentu lokál sira iha Oekusi.

Durasaun ba programa ne’e tinanlima, hahú 2026 to’o 2030, ho nia intensaun atu re-organiza an hodi dezenvolvole ekonomia merkadu Oekusi Ambeno ne’ebé reziliente.

Objetivu ba programa Movimentu Empreendedorizmu ne’e, iha pontu prioridade lima, mak hanesan, primeiru atu insentiva investimentu lokál ne’ebé produtivu iha setór estratéjiku sira hanesan agrikultura, pekuária, peska, akikultura no agro-indústria, ospitalidade, no indústria ki’ik, mikro no médiu.

Objetivu daruak, atu haforsa empreendedorizmu sosiál no kooperativu hodi fó apoiu ba kooperativa sira, ho mós kolaborasaun husi Credit Unions, ROMANSA no UBSP.

Objetivu datoluk kria oportunidade empregu no rendimentu sustentavel ba komunidade sira.

Objetivu dahaat atu promove asesu ba finansiamentu liuhusi mekanizmu sira-neʼebé estabelese legalmente, no mós liuhusi kria ka hametin sistema garantia kréditu lokál, no objetivu ikusliu atu apoia formasaun téknika, inovasaun, no transferénsia koñesimentu iha setor produtivu sira

 Notísia relevante:PA RAEOA sei propoin fundu espesiál rihun $500 ba Programa Empreendedorizmu

Aleinde ne’e, iha mós nia kompenente sira ba programa Movimentu Empreendedorizmu Oekusi iha sia:

  1. Primeiru mobilizasaun no investimentu komunidade hodi hasa’e konsiénsia formasaun ba komunidade sira no setor privadu lokál ba investimentu produtivu.
  2. Infraestrutura ba haki’ak animal, agrikultura no peska, konstrusaun ba estrutura haki’ak karau, fahi, bibi, manu no balada seluktan.
  3. Indústria de abate e transformação-criação de matadouros e unidades de transformação de produtos cárneos e agrícolas.
  4. Loja agrikola no sentru manutensaun, instalasaun loja agríkola no ofisina apoiu tékniku,
  5. Distribuisaun produtu agríkola, organiza redi marketing nian ba merkadu lokál, nasionál no internasionál.
  6. Fornesimentu ba instituisaun Estadu sira, hodi kanaliza produtu agríkola no pekuária ba programa públiku hanesan merenda eskolár, ospitál, fornese ba F-FDTL no PNTL no instituisaun seluktan.
  7. Eskema garantia kréditu, atu kria fundu garantia ida hodi apoia operasaun sira ho eskala mikro, ki’ik no médiu.
  8. Atividade treinamentu no estudu-hala’o semináriu, workshop, peskiza, no estudu komparativu.
  9. Kooperasaun no dezenvolvimentu sustentavel-estabelese parseria estratéjiku lokál, nasional, no internasionál ba dezenvolvimentu inkluzivu.

 

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!